Tranh chấp Biển Đông và Quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản

Posted on July 14, 2012

0



Nhật Bản hồi gần đây đã tăng cường sự hợp tác với các nước Đông Nam Á về những vấn đề liên quan tới Biển Đông, nơi đang có nhiều căng thẳng vì vụ tranh chấp chủ quyền giữa Trung Quốc với Việt Nam và Philippines. Các nhà phân tích cho rằng Tokyo lo ngại Trung Quốc sẽ hung hãn hơn trong vụ tranh chấp với Nhật Bản về chủ quyền quần đảo Senkaku nếu Bắc Kinh đạt được mục tiêu khống chế Biển Đông thông qua việc dọa nạt và chèn ép các nước nhỏ yếu ở Đông Nam Á.

Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Rodham Clinton (trái) và Ngoại trưởng Nhật Koichiro Gemba

Hôm thứ tư (11-07-2012) vừa qua, tại hội nghị cấp cao của Diễn đàn Khu vực ASEAN diễn ra ở Phnom Penh, Ngoại trưởng Nhật Bản Koichiro Gemba đã thảo luận với các vị tương nhiệm của 10 nước thành viên ASEAN về những mối căng thẳng hồi gần đây ở Biển Đông giữa Trung Quốc với Việt Nam và Philippines.

Ông Genba cũng loan báo việc Nhật Bản định đứng ra tổ chức một hội nghị thượng đỉnh đặc biệt với ASEAN để bàn về việc tăng cường hợp tác an ninh biển vào năm tới, nhân dịp kỷ niệm 40 năm ngày đôi bên thiết lập quan hệ.

Hãng thông tấn Kyodo trích lời một giới chức Nhật Bản nói rằng ý kiến của ông Genba đã nhận được sự ủng hộ các vị bộ trưởng ngoại giao Đông Nam Á.

Hạ tuần tháng 5 vừa qua, 3 chiến hạm của Nhật Bản đã ghé thăm Philippines sau khi Tokyo loan báo sẽ cung cấp cho Manila 10 chiếc tàu tuần tra theo hình thức viện trợ phát triển chính thức và 2 chiếc tàu tuần tra khác theo hình thức viện trợ không hoàn lại.

Chính phủ Nhật Bản cũng đã cam kết tăng cường sự hợp tác giữa Lực lượng tuần duyên Nhật với các lực lượng tương nhiệm của các quốc gia vùng Đông Nam Á.

Và hồi đầu tháng 7, trong khi tiếp kiến Phó Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với lập trường của Việt Nam về việc giải quyết tranh chấp Biển Đông bằng các biện pháp hòa bình, dựa trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hiệp quốc về Luật Biển năm 1982.

Ngoài ra, chính phủ Nhật Bản cũng tích cực ủng hộ chiến lược “quay lại Á châu” của Hoa Kỳ nhằm góp phần duy trì hòa bình và ổn định ở Biển Đông trong lúc sự gia tăng sức mạnh quân sự rất nhanh chóng của Trung Quốc đang làm cho nhiều nước trong khu vực cảm thấy lo ngại.

Những động thái mới của giới lãnh đạo Nhật Bản về vấn đề Biển Đông đã được thực hiện trong lúc Tokyo có một vụ xích mích nghiêm trọng với Bắc Kinh liên quan tới quần đảo Senkaku, là những hòn đảo không người ở hiện do Nhật kiểm soát, và phía Trung Quốc gọi là Điếu Ngư Đài và cũng tuyên bố có chủ quyền.

Báo chí Hồng Kông hồi đầu tháng này trích lời các nhà quan sát nói rằng Nhật Bản đang ráo riết chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh với Trung Quốc và tình hình ở Biển Đông Trung Hoa hiện nay không khác gì mấy so với thời kỳ trước khi xảy ra cuộc chiến tranh Giáp Ngọ năm 1894, còn được gọi là Chiến tranh Trung-Nhật lần thứ nhất.

Mặc dù hai chính phủ ở Bắc Kinh và Tokyo nhiều lần khẳng định không để cho các mối quan hệ song phương bị tổn hại bởi vụ tranh chấp chủ quyền Senkaku/Điếu Ngư Đài, các giới chức và học giả Trung Quốc hồi gần đây đã không ngớt cổ võ cho việc sử dụng vũ lực để giải quyết vụ tranh chấp này.

Tại một cuộc hội thảo ở thành phố Hải Khẩu hôm thứ ba vừa qua, ông Tôn Thư Hiền, Bí thư đảng ủy của Tổng đội Hải giám Trung Quốc, nói rằng Trung Quốc nên “đánh” Nhật Bản nếu Tokyo “dám” đưa dân đến cư ngụ ở Điếu Ngư Đài hoặc xây dựng những cơ sở vĩnh viễn trên quần đảo này.

Ông Tôn Thư Hiền cũng lên tiếng hô hào cho việc “đánh nhau” với Việt Nam và Philippines để đạt mục tiêu mà ông gọi là “đánh một trận có thể giữ được bình an mười năm.”

Một ngày trước đó, Thiếu tướng La Viện của quân đội Trung Quốc, trong một bài viết đăng trên tờ Hoàn cầu Thời báo, cũng đã đề nghị thiết lập một khu vực diễn tập quân sự gần Điếu Ngư Đài hoặc dùng quần đảo này làm nơi tập bắn của các lực lượng không quân và pháo binh Trung Quốc.

Nhà nghiên cứu chiến lược thuộc phe diều hâu Trung Quốc này nói rằng đã tới lúc Trung Quốc nên hành động để xác lập ở Điếu Ngư Đài điều mà ông gọi là “sự hiện diện quân sự, chấp hành pháp luật, pháp lý, hành chánh, kinh tế và dư luận.”

Nhật Bản lâu nay vẫn quan tâm nhiều tới tình hình Biển Đông vì họ e rằng những mối căng thẳng âm ỉ trong khu vực này có thể làm bùng ra một cuộc chiến tranh qui mô lớn, làm gián đoạn lưu thông của tuyến đường hàng hải mà Nhật Bản dùng để nhập khẩu 90% số lượng dầu thô mà họ cần có và để xuất khẩu một số lượng lớn hàng hóa của họ sang các nước Đông Nam Á và Âu châu.

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, sự can dự tích cực của Tokyo trong vấn đề Biển Đông phản ánh những mối lo ngại liên quan tới vụ tranh chấp giữa Nhật Bản với Trung Quốc ở Biển Đông Trung hoa.

Trong một bài viết đăng trên tờ Wall Street Journal ngày 9 tháng 7, Tiến sĩ Ian Storey, một nhà nghiên cứu cấp cao của Viện Nghiên cứu Đông Nam Á ở Singapore, cho rằng giới hữu trách Nhật Bản đang lo ngại là nếu Bắc Kinh đạt được mục tiêu chế ngự vùng biển ở Đông Nam Á thông qua những hành động dọa nạt thì Trung Quốc sẽ sử dụng một chiến thuật in hệt như vậy ở Biển Đông Trung Hoa.

Giáo sư Storey nói rằng Nhật Bản cũng lo ngại là những qui phạm pháp lý hiện có, như Công ước Luật Biển năm 1982, sẽ bị thương tổn nếu Trung Quốc dụ dỗ hoặc ép buộc các nước láng giềng ở Đông Nam Á chấp nhận những luận cứ mà Trung Quốc đưa ra để đòi chủ quyền và “những quyền lợi lịch sử” ở Biển Đông.

Nhật Bản e rằng sự chấp nhận như vậy sẽ làm suy yếu tuyên bố đòi chủ quyền của họ đối với quần đảo Senkaku, nếu Bắc Kinh quyết định sử dụng những luận cứ tương tự.

Theo nhận định của ông Storey, chính phủ ở Tokyo cũng lo ngại là Bắc Kinh có thể nghĩ rằng vì những hành vi hung hãn của họ đạt được kết quả trong vụ tranh chấp với các nước Đông Nam Á cho nên cũng sẽ đạt được kết quả trong vụ tranh chấp với Nhật Bản, và như vậy, thái độ hiếu chiến của Trung Quốc sẽ làm bùng ra một vụ khủng hoảng quân sự và ngoại giao nghiêm trọng trong mối quan hệ Trung-Nhật.

Sự căng thẳng vì những vụ tranh chấp chủ quyền biển đảo giữa Trung Quốc với các nước Đông Nam Á và với Nhật Bản làm nhiều người lo ngại về khả năng xảy ra một vụ xung đột quân sự giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới là Hoa Kỳ và Trung Quốc, vì Philippines và Nhật Bản đều là đồng minh có hiệp ước của Mỹ.

Tuy nhiên, trong lúc căn cứ pháp lý để Hoa Kỳ bảo vệ Philippines trong trường hợp Trung Quốc dùng vũ lực xâm chiếm bãi cạn Scarborough vẫn chưa có kết luận dứt khoát, chính phủ ở Washington mới đây đã tái khẳng định là Hoa Kỳ có bổn phận trợ giúp Nhật Bản trong trường hợp quần đảo Senkaku bị tấn công.

Tháng 10 năm 2010, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton tuyên bố quần đảo Senkaku nằm trong phạm vi Điều 5 của Hiệp ước Hợp tác và An ninh Hỗ tương Mỹ-Nhật năm 1960.

Thứ hai vừa qua, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ Victoria Nuland cũng đưa ra một phát biểu tương tự. Bà Nuland nói rằng Hoa Kỳ sẽ bảo vệ Nhật Bản trong trường hợp xảy ra xung đột vũ trang ở Senkaku vì “quần đảo này nằm dưới sự quản hạt của chính phủ Nhật kể từ khi được Mỹ chuyển giao trong khuôn khổ của việc chuyển giao Okinawa năm 1972.”

Duy Ái

Vai trò của Nhật trong chiến lược của Mỹ

Việt Hà, phóng viên RFA
2012-07-13

Tranh chấp trên biển đông giữa Trung Quốc và các quốc gia láng giềng đang gây sự chú ý của nhiều cường quốc trên thế giới như Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản.

AFP photo

Một tàu tuần tra Trung Quốc và một tàu tuần tra Nhật Bản trong vùng biển gần quần đảo tranh chấp Senkaku, ngoài khơi Okinawa, hôm 11 tháng 7 năm 2012.

Trong khi chính phủ Mỹ đã lên tiếng khẳng định mối quan tâm của nước này tới vấn đề biển Đông vì quyền lợi của nước này tại khu vực, câu hỏi đặt ra là Nhật Bản có quan điểm thế nào về vấn đề này. Để trả lời câu hỏi này, Việt Hà của đài chúng tôi phỏng vấn chuyên gia an ninh châu Á, ông Tetsuo Kotani thuộc viện nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật Bản.

Trách nhiệm nặng hơn

Việt Hà: Thưa ông, với việc Hoa kỳ chuyển trọng tâm sự chú ý sang châu Á Thái Bình Dương, chú ý nhiều hơn vào sự lớn mạnh của Trung Quốc, là đồng minh của Mỹ, Nhật Bản đóng vai trò thế nào trong việc duy trì an ninh tại khu vực?

Tetsuo Kotani: Có hai khía cạnh liên quan đến việc Hoa Kỳ cân bằng lại chiến lược của mình tại châu Á. Thứ nhất là cân bằng chiến lược từ khu vực Trung Đông về châu Á, nhưng Hoa Kỳ chưa bao giờ rời bỏ châu Á, cho nên chúng ta phải nhìn vào khía cạnh khác của việc cân bằng lại chiến lược Hoa Kỳ mà tôi gọi là cân bằng lại trong khu vực châu Á.

Tất nhiên chính sách của Hoa Kỳ là tập trung vào đông Bắc Á trong nhiều thập kỷ qua nhưng giờ đây còn bao gồm cả biển Đông và khu vực Đông Nam Á khi các khu vực này trở nên quan trọng. Hoa Kỳ giờ đang nhìn về hướng Nam. Điều này có nghĩa là Nhật Bản phải có trách nhiệm nhiều hơn đối với vùng đông bắc á. Nhật Bản sẽ phải tự xây dựng sức mạnh quốc phòng của mình và cải thiện hơn nữa mối quan hệ đối tác với Nam Hàn.

Việt Hà: Vậy thì những quan ngại lớn nhất của Nhật Bản bây giờ về an ninh tại khu vực này là sao thưa ông?

Tetsuo Kotani: Chúng tôi có rất nhiều mối quan ngại về an ninh. Mối quan ngại đầu tiên là sự lớn mạnh của Trung Quốc, bán đảo Triều Tiên và Nga. Biển Đông cũng quan trọng đối với Nhật Bản. Tuy nhiên Trung Quốc luôn là mối quan tâm của Nhật Bản trong vấn đề an ninh khu vực.

Nhật Bản giờ đây phải nhận lãnh trách nhiệm nhiều hơn đối với khu vực đông bắc Á, đặc biệt là vùng đông hải. Nhật Bản cần phải suy nghĩ thận trọng trong việc đối phó với Trung Quốc liên quan đến vùng biển này.
Ô. Tetsuo Kotani

Việt Hà: Với cam kết mới này của Nhật Bản với Mỹ tại khu vực châu Á Thái Bình Dương thì nó sẽ ảnh hưởng thế nào tới mối quan hệ giữa Nhật Bản với Trung Quốc?

Tetsuo Kotani: Tất nhiên, như tôi đã nói Nhật Bản giờ đây phải nhận lãnh trách nhiệm nhiều hơn đối với khu vực đông bắc Á, đặc biệt là vùng đông hải. Trung Quốc đang phát triển hải quân tiến ra đông hải và biển Đông cho nên khó tránh khỏi những quyền lợi của nhật Bản và Trung Quốc bị đụng chạm tại đông hải. Vì vậy Nhật Bản cần phải suy nghĩ thận trọng trong việc đối phó với Trung Quốc liên quan đến vùng biển này.

Việt Hà: Khi chúng ta nói đến an ninh khu vực châu Á thái bình dương, chúng ta không thể nào không nói đến vấn đề biển Đông. Vậy thì vấn đề biển Đông quan trọng thế nào trong chiến lược quốc phòng của Nhật Bản?

Tetsuo Kotani: Biển Đông là một kênh hàng hải quan trọng đối với Nhật Bản. Gần 70% hàng hóa của Nhật phải đi qua khu vực này. Cho nên tự do hàng hải tại biển Đông là điều cần thiết đối với Nhật. Đó là điều thứ nhất. Điều thứ hai là về vấn đề hạt nhân tại biển Đông. Trung Quốc hiện đang triển khai tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo tại biển Đông. Nếu Trung Quốc có thể kiểm soát vùng biển Đông với các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo của mình, thì nó sẽ làm giảm khả năng của chiếc dù nguyên tử ngăn đe của Mỹ tại khu vực. Xét về khía cạnh này thì biển Đông rất quan trọng đối với Nhật Bản nếu nói về chiến lược hạt nhân.

Sức mạnh quân sự

Việt Hà: Nhật Bản và Trung Quốc cũng có tranh chấp xung quanh đảo Senkaku. Thì ông thấy có những điểm tương đồng khác biệt lớn nào giữa tranh chấp này với tranh chấp trên biển đông hiện nay. Và liệu Việt Nam có thể học được bài học nào từ tranh chấp này của Nhật Bản với Trung Quốc?

Tetsuo Kotani: Chúng ta có những tình huống tương tự giữa biển Đông và Đông Hải. Trung Quốc đòi chủ quyền ở Senkaku sau khi hồi động kinh tế Liên Hiệp Quốc đưa ra báo cáo sẽ có nhiều trữ lượng dầu tại khu vực này. Sau đó Trung Quốc đã họat động rất mạnh tại khu vực này để đòi chủ quyền. Chúng tôi có những vụ liên quan đến các tàu cá tại khu vực này vào năm 2010 và dẫn đến căng thẳng ngọai giao giữa hai nước Nhật Bản và Trung Quốc.

Nhưng điểm khác biệt giữa hai tranh chấp là trong tranh chấp ở đông hải, cán cân quân sự nghiêng nhiều hơn về phía Nhật Bản và Mỹ. Tại biển Đông, cán cân quân sự nghiêng về Trung Quốc nhiều hơn. Cho nên điều quan trọng là chúng ta phải cân bằng được cán cân về sức mạnh quân sự tại cả hai vùng biển và chúng ta cần phải gây sức ép khiến Trung Quốc phải sử dụng các cách tiếp cận  hòa bình hơn.

Việt Hà: Trong vụ tranh chấp gần đây giữa Philippines và Trung Quốc xung quanh bãi cạn Scarborough thì Nhật Bản có gửi 3 tàu chiến tới khu vực này. Xin ông chobiết ý nghĩa của việc này thế nào. Và có phải là nếu có một xung đột quân sự trong khu vực này thì Nhật Bản có thể can thiệp?

Điều quan trọng là chúng ta phải cân bằng được cán cân về sức mạnh quân sự tại cả hai vùng biển và chúng ta cần phải gây sức ép khiến Trung Quốc phải sử dụng các cách tiếp cận  hòa bình hơn.
Ô. Tetsuo Kotani

Tetsuo Kotani: Vâng, chúng tôi gửi 3 tàu hải quân đến Philippines trong khi tranh chấp bãi cạn xảy ra. Nhưng đây chỉ là một phần trong diễn tập và nó đã được lên kế hoạch từ trước khi tranh chấp xảy ra. Cho nên không có mối liên hệ trực tiếp nào tại đây.

Tuy nhiên, Nhật Bản rất quan tâm đến việc hợp tác giúp đỡ nâng cao khả năng quốc phòng cho Philippines, vì thế nên Nhật Bản sẽ cung cấp các tàu tuần duyên cho Philippines và chúng tôi sẽ xem xét khả năng giúp các nước khác tương tự bao gồm Việt Nam. Mặc dù không liên quan trực tiếp tới tranh chấp biển Đông nhưng Nhật Bản sẽ cố gắng giúp các nước đòi chủ quyền khác trên biển Đông để họ có thể duy trì cân bằng sức mạnh quân sự trên biển với Trung Quốc.

Việt Hà: Xin cảm ơn ông.

Theo dòng thời sự:

Nhật Bản và biển Đông: Từ sách lược đến chiến lược?

Với những động thái nhằm can thiệp tình hình Biển Đông ngày càng gia tăng về tần suất lẫn cường độ, có thể Nhật Bản đang chờ một cơ hội, hay chính xác hơn là một “lời mời” chính thức từ chính những người trong cuộc…

Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc hội kiến Thủ tướng Nhật Bản, ngài Noda Yoshihiko hồi tháng 7. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Chính phủ

Đầu tháng 7, trong cuộc hội kiến với Phó Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Nhật Bản Noda bày tỏ ủng hộ lập trường của Việt Nam về bảo đảm hòa bình, ổn định và tự do, an toàn hàng hải ở biển Đông, giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước của Liên Hiệp Quốc về Luật biển 1982. Cách đó không lâu, Nikkei Shimbun, tờ nhật báo kinh tế của Nhật Bản đã đưa tin là Tập đoàn dầu khí PetroVietnam của Việt Nam đang có kế hoạch mời các công ty Nhật Bản tham gia vào việc khai thác 20 lô dầu khí ở vùng Biển Đông. Tờ báo này còn cho biết thêm là chương trình xúc tiến đầu tư trực tiếp với các công ty Nhật Bản sẽ được PetroVietnam triển khai vào đầu tháng 7 .

Hiện vẫn chưa rõ mức độ chính xác của thông tin này đến đâu, khi mà chưa có sự xác nhận chính thức nào từ phía Việt Nam. Tuy nhiên, nếu thông tin đó là thật và phía Nhật Bản chấp nhận lời mời thì có thể nói là tình hình tranh chấp giữa các bên tại Biển Đông có thể sang một trang mới.

Từ khi diễn ra tranh chấp trên Biển Đông đến nay, phía Trung Quốc luôn tiến hành mọi cách nhằm giải quyết vấn đề bằng đám phán song phương. Còn Việt Nam, Philippines ngược lại lôi kéo các nước lớn khác vào khu vực này, nhằm đưa vấn đề ra bàn đàm phán đa phương.

Cụ thể, Việt Nam bước đầu thành công khi mời được tập đoàn khí đốt Gazprom của Nga tham gia dự án khai thác khí đốt tại hai lô 5.2 và 5.3 ở Biển Đông.

Về phía Philippines là một thỏa thuận hợp tác quân sự được ký kết với Nhật Bản vào ngày 27/9/2011. Tiếp sau đó là sự cam kết hỗ trợ hiện đại hóa lực lượng quân đội từ phía Tổng thống Mỹ Barack Obama sau cuộc họp với Tổng thống Philippines Benigno Aquino tại Nhà Trắng vào ngày 8/6 vừa rồi.

Sau khi Biển Đông đã có một hợp tác khai thác Việt-Nga cũng sẽ không khó để dự đoán về một hợp tác Việt-Nhật tượng tự. Một khi Việt Nam thành công trong việc mời các “ông lớn” vào khu vực và việc hợp tác diễn ra suôn sẻ thì Philippines cũng sẽ không loại trừ khả năng đi theo con đường này.

Việc Trung Quốc ngày càng gia tăng ảnh hưởng mạnh mẽ đã đụng chạm đến vị trí chiến lược của Nhật Bản tại khu vực Đông Nam Á, đồng thời cũng đe dọa đến hải trình quan trọng để Nhật Bản tiếp cận với các nguồn tài nguyên mà nước này đang cần cho việc tái thiết nền kinh tế sau thảm họa động đất và sóng thần (88% lượng dầu mỏ mà Nhật nhập khẩu từ Trung Đông đi qua khu vực Biển Đông).

Trong bối cảnh Mỹ đang có những động thái mạnh mẽ nhằm thực hiện chiến lược “trở lại châu Á – Thái Bình Dương” thì rõ ràng Nhật – đồng minh thân cận của Mỹ, cũng đang rất muốn tham gia vào, từ đó sử dụng các tranh chấp tại Biển Đông để khẳng định vị thế cũng như bảo vệ lợi ích của mình ở Đông Nam Á.

Đặc biệt hơn khi chính bản thân Nhật Bản cũng đang có tranh chấp liên quan đến quần đảo Senkaku (Điếu Ngư) với Trung Quốc.

Nhật cũng có lí do để lo lắng bởi nếu áp đặt được các nước khác trong tranh chấp ở Biển Đông, cụ thể là sự chiếm đoạt quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough, thì Trung Quốc có thể sẽ dùng cách tương tự để đem vào giải quyết các tranh chấp với Nhật.

Vì thế, việc cân bằng sức mạnh trên Biển Đông có ảnh hưởng lớn đối với an ninh ở khu vực biển xung quanh Nhật Bản, đặc biệt đối với vùng biển Hoa Đông.

Gần đây, Nhật liên tục bày tỏ lo ngại về chính sách bành trướng trên biển của Trung Quốc tại các cuộc họp của ASEAN. Nhật cũng đang tích cực ủng hộ Mỹ trong việc gia tăng các lợi ích an ninh ở khu vực Biển Đông. Cụ thể là Nhật đang định tạo ra một khuôn khổ hợp tác Mỹ – Nhật với các quốc gia ASEAN nhằm gây sức ép buộc Trung Quốc tuân thủ các quy định quốc tế.

Theo AJW, một nhật báo hàng đầu của Nhật đưa tin thì Nhật cũng đã từng đưa ra kế hoạch thành lập một diễn đàn mới về an ninh hàng hải nhân Hội nghị Thượng định Đông Á EAS được tổ chức tại Indonesia vào ngày 19/6 năm ngoái. Mục đích không gì khác ngoài việc ngăn chặn sự bành trướng trên biển của Trung Quốc. Tuy nhiên, Nhật đã không có được ủng hộ từ các nước khác, vì đa phần đều muốn “đầu tư” vào diễn đàn có sẵn như ASEAN hơn.

Tại hội thảo “Hai nền dân chủ trên biển: Vì một châu Á an toàn và tốt đẹp hơn” ngày 20/9/2011 ở New Delhi, cựu thủ tướng Nhật Shinzo Abe còn lên tiếng ủng hộ Ấn Độ tiếp tục thăm dò khai thác dầu khí ở biển Đông. Đây dường như là động thái có tính toán của Nhật nhằm thúc đẩy quan hệ song phương với Ấn Độ – một nước có nhiều lợi ích chiến lược trong việc ngăn cản Trung Quốc mở rộng tầm ảnh hưởng.

Trước đó, vào đầu năm 2011 thì lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản (JMSDF) cũng đã có mặt ở ngoài khơi bờ biển Brunei để tham gia một cuộc tập trận quân sự chung quy mô nhỏ với lực lượng hải quân Mỹ và Australia. Gần đây là vào ngày 28/5/2012, Nhật đã đưa ba tàu chiến hiện đại của mình đến thăm Philippines chỉ ít ngày sau sự xuất hiện bất ngờ của tàu ngầm tấn công USS North Carolina – Mỹ xuất hiện trên cảng Subic, giúp đỡ đào tạo cho lực lượng Cảnh sát biển, nhằm hợp tác nâng cao khả năng bảo vệ hàng hải và lãnh thổ cho quốc gia này.

Trước đó, phía Nhật Bản còn ra thông báo là sẽ cung cấp cho Philippines 10 tàu tuần tra loại 40 theo hình thức ODA, cùng với đó là “tặng” theo hình thức “viện trợ không hoàn lại” 2 tàu tuần tra loại lớn nhằm lực lượng Cảnh sát biển Philippines tăng sức mạnh phòng thủ so với việc chỉ có duy nhất 1 chiếc tàu tuần tra đang làm “nhiệm vụ” tại bãi Scarborough như hiện nay. Điều này đã chứng tỏ Nhật không chỉ “dùng lời nói” để tỏ ra quan tâm đến biển Đông mà còn có hành động cụ thể hỗ trợ các nước Đông Nam Á trong tranh chấp với Trung Quốc.

Với những động thái nhằm can thiệp tình hình Biển Đông ngày càng gia tăng về tần suất lẫn cường độ, có thể Nhật Bản đang chờ một cơ hội, hay chính xác hơn là một “lời mời” chính thức từ chính những người trong cuộc để danh chính ngôn thuận nhảy vào Biển Đông.

Nhật còn một lí do khác để can thiệp trực tiếp vào Biển Đông là việc xuất hiện cái tên “Nhật Bản” trong khu vực này cũng sẽ thu hút thêm sự chú ý của dư luận quốc tế. Từ đó Nhật sẽ dễ dàng làm cho hai vấn đề tranh chấp Senkaku-Biển Đông cùng song hành với nhau như hai vấn đề tương tự, khi đó thì dĩ nhiên sự ủng hộ của dư luận thế giới đối trong tranh chấp với Trung Quốc.

Các quốc gia Đông Nam Á nói chung có lẽ đều tin rằng việc chủ động phối hợp với Nhật Bản sẽ làm tăng vị thế của mình trong các cuộc đàm phán với Trung Quốc. Cũng như với sức mạnh và ảnh hưởng của mình, cùng sự phối hợp của Mỹ, Nhật Bản có thể “kéo” Trung Quốc tham gia vào đàm phán đa phương.

Từ sách lược trở thành chiến lược liệu sẽ khởi động bằng việc Nhật chấp nhận lời mời khai thác từ phía Việt Nam như một cách khẳng định lại lợi ích của mình tại khu vực?

Advertisements
Posted in: Chính Trị