Quan hệ Việt Nam-Campuchia, bài học cay đắng!

Posted on July 20, 2012

7



Để Trung Quốc chiếm Quần đảo Hoàng Sa là một trong những sai lầm lớn nhất của người Việt Nam trong thế kỷ 20. Ảnh: Đảo Phú Lâm, hòn đảo lớn nhất mà Trung Quốc định lập thủ phủ của thành phố Tam Sa

Khi để Trung Quốc làm chủ Biển Đông, thì số phận dân tộc Việt Nam như cá nằm trong chậu. Sự bất lực của Việt Nam trước hành động 30 tàu của Trung Quốc xâm lược vùng biển Trường Sa trong mấy ngày từ 15-18/7/2012 vừa qua, như báo hiệu sự khởi đầu cho tiến trình ấy.

Nếu đem so sánh Việt Nam với các nước trong phạm vi châu Á cùng có xuất phát điểm giống Việt Nam về kinh tế, xã hội, như Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore, Thái Lan, thì có thể khẳng định rằng, thế kỷ 20 là thế kỷ sai lầm của người Việt Nam. Tất cả những điều phi lý, vô lý, bất cập… trong thời điểm hiện tại (2012) của Việt Nam đã chứng minh điều này.

Cho rằng quan hệ Việt Nam-Campuchia, là bài học cay đắng, là sự thất bại ê chề của Việt Nam…, là xuất phát từ những căn cứ sau:

– Được Việt Nam cứu thoát khỏi nạn diệt chủng do Trung Quốc gây nên, nhưng sau 33 năm (từ 1979-2012), Campuchia đã phản bội lại người Việt Nam, quay lại với chính kẻ thù đã đưa đến cái chết oan uổng cho hơn hai triệu đồng bào của mình.

– Do tầm nhìn hạn hẹp của lãnh đạo Việt Nam trong các giai đoạn; từng bước một và cuối cùng đã để Campuchia đứng hẳn về phía Trung Quốc trong mọi vấn đề; chính vì thế, tại Diễn đàn An ninh Khu vực ASEAN (ARF-19) tổ chức tại Campuchia, Ngoại trưởng Dương Khiết Trì, theo Tân Hoa Xã đưa tin, trong cuộc gặp Thủ tướng Campuchia Hun Sen trước khi diễn ra hàng loạt hội nghị ngoại trưởng, đã bày tỏ lòng biết ơn đối với “sự ủng hộ bền bỉ và kiên định” của Campuchia trong những vấn đề có liên quan đến “lợi ích cốt lõi” của Trung Quốc.

Trong bài Nguy cơ đối với Việt Nam đến từ Lào và Campuchiaviết cách đây đúng hai năm, trong phần kết luận, tôi đã đưa ra nhận định là:

Nguy cơ bị xâm lược, thảm họa mất nước, sống kiếp nô lệ đối với dân tộc Việt Nam ta là rất rõ ràng, hiện hữu; chúng ta cũng không thể trách cứ các bạn Lào và Campuchia, xem như là “tiên trách kỷ” vậy!? Tất cả các nguy cơ như đã nêu trên do chính người Việt Nam chúng ta tạo nên, do chính những sai lầm trong nội tại của người Việt Nam. Đã từ rất lâu rồi, những người Việt Nam yêu nước đã cảnh báo, bằng những luận chứng khoa học và tấm lòng nhiệt huyết… nhưng thay vì thay đổi, chúng ta lại sử dụng biện pháp ngược lại, bưng bít và che giấu sự thực, để rồi, có thể sẽ sa lầy đến hồi không còn cơ hội cứu vãn!

Và nay thực sự Việt Nam vẫn đang mắc những sai lầm.

Ngày 12/7/2012, Trung Quốc đã huy động 30 chiếc “tàu cá” gồm: 01 tàu với độ choán nước 3.000 tấn và 29 tàu đánh bắt trọng tải 140 tấn, đây thực sự là cuộc xâm lược Việt Nam đối với chủ quyền tại vùng biển quần đảo Trường Sa, nhưng các báo chính thống đã bất lực, né không dám nói đến hành động “xâm lược”, mà nói là “xâm phạm”; Hải quân Việt Nam đã “án binh bất động”, và như thế, đang tạo một tiền lệ nguy hiểm để Trung Quốc chiếm nốt Trường Sa sau này.

– Không thể trách ông Hun Sen được, và hãy so sánh, khi mà trước hành động gây hấn của Trung Quốc ngoài Biển Đông, thì lãnh đạo Việt Nam lại bắt bớ, gây khó dễ cho lực lượng yêu nước biểu tình phản đối Trung Quốc như đã diễn ra trong năm 2011 và hai cuộc biểu tình trong tháng 7/2012 này.

Không lo bảo bệ lãnh thổ của mình, thì lấy lý do gì để trách Hun Sen trong trường hợp này?

Chưa hết, ngày 10/7/2012 tại Hà Nội còn tổ chức Đại hội Hội hữu nghị Việt-Trung lần thứ 5 nhiệm kỳ 2012-2017, theo các báo dẫn nguồn từ TTX Việt Nam, thì:

Tham dự có Phó Thủ tướng Chính phủ, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban chỉ đạo hợp tác song phương Việt-Trung Nguyễn Thiện Nhân; Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam Vũ Xuân Hồng; Phó Trưởng Ban đối ngoại Trung ương Trần Đắc Lợi; Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam Khổng Huyễn Hựu; đại diện một số Bộ, ngành, cùng 150 đại biểu, đại diện cho các tổ chức thành viên, các hội viên của Hội.

[…]

Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân phát biểu bày tỏ mong muốn, hai nước đã xây dựng quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện theo phương châm 16 chữ và tinh thần 4 tốt. Trong nhiệm kỳ tới, Hội sẽ quán triệt phương châm này vào các hoạt động cụ thể, tiếp tục có những đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp củng cố và phát triển tình hữu nghị, sự hợp tác giữa nhân dân Việt Nam và Trung Quốc.

clip_image002

Mặc cho sự xâm lược của Trung Quốc, người Việt Nam vẫn kiên định

“… hợp tác chiến lược toàn diện theo phương châm 16 chữ và tinh thần 4 tốt”.

Như vậy, ngay trong thời điểm hiện tại, người Việt Nam (cụ thể là lãnh đạo Việt Nam) vẫn đang mắc phải sai lầm. Tiếc thay, đây lại là những sai lầm về mặt chiến lược của lãnh đạo Việt Nam!

– Về phía Việt Nam, nếu có trách ông Hun Sen, là trách ông ở sự bội nghĩa mà Việt Nam đã dành cho cá nhân ông và cả dân tộc Campuchia khỏi họa diệt chủng, nhưng do chính những sai lầm của mình, Việt Nam đã đẩy ông Hun Sen về phía Trung Quốc; tựa như Trung Quốc cũng đã mắc sai lầm do tham lam ở Biển Đông và đẩy Việt Nam cùng các nước ASEAN về phía Mỹ khi liên quan đến tranh chấp ở Biển Đông.

Trong điều kiện phải chọn giữa Việt Nam và Trung Quốc, rõ ràng ông Hun Sen đã chọn Trung Quốc, vì không những mang lại cho đất nước ông những khoản đầu tư lớn.

– Cuối cùng, nếu ngay sau ngày thống nhất, Việt Nam xây dựng một nhà nước dân chủ, đa nguyên… làm hình mẫu cho Campuchia từ những năm Hun Sen mới lên nắm, thì liệu Trung Quốc có mua chuộc được cá nhân Hun Sen và đất nước Campuchia hay không?

Ngoài những viện trợ hàng tỷ đô la Mỹ cho Campuchia, thì Trung Quốc vốn được thế giới biết đến là rất giỏi trong việc hối lộ các quan chức cấp cao, tại các nước mà Trung Quốc tiến hành đầu tư; do đó, ai dám đảm bảo rằng, cá nhân Hun Sen không nhận “lại quả” từ Trung Quốc?

Tất cả điều trên đây cho thấy, mọi sai lầm trong quan hệ Việt Nam-Campuchia đều xuất phát từ phía Việt Nam, trước khi trách người, Việt Nam hãy nghĩ lại chính bản thân mình.

Mấy chục năm nay, lãnh đạo Việt Nam chưa thoát ra khỏi là những nhóm cá nhân cục bộ, luôn đặt lợi ích phe nhóm, dòng họ lên trên lợi ích dân tộc, là nguyên nhân để đưa đất nước đến thảm cảnh hôm nay.

Nguyễn Hữu Quý

Bắc Kinh reo mừng – Hà Nội nuốt hận

Hội nghị AMM-45 vừa kết thúc thì báo chí Trung Quốc reo hò chiến thắng vì các ngoại trưởng trong khối ASEAN, lần đầu tiên trong 45 năm lịch sử của ASEAN, đã không thể đồng thuận tuyệt đối về một thông cáo chung như một khối liên minh đương đầu với Trung Quốc trong vấn đề biển Đông.

RFA screen captureDiển đàn khu vực ASEAN tháng 7-2012

Một tay Cambodia phá vỡ

Trung Quốc đã dùng Cambodia phá vỡ kế hoạch của Việt Nam và Philippines, hai quốc gia biển Đông muốn chống lại sách lược của Bắc Kinh tách bó đũa ASEAN để bẻ gãy từng chiếc.

Đến nay thì đã rõ là 9 quốc gia ASEAN đều muốn có bản tuyên bố chung với những ngôn từ hoà hoãn nhưng tỏ rõ thế đối đầu ở một phía là toàn khối ASEAN, bên kia là Trung Quốc. Chỉ trừ Cambodia được Trung Quốc khuyến dụ, đã nhất quyết đi ngược lại.

Quan trọng không kém thông cáo chung là một dự thảo cho bản Quy tắc ứng xử ở biển Đông, mà ASEAN cũng không đạt đồng thuận tuyệt đối để đem ra thảo luận với Trung Quốc.

hu-hunxen-250
Chủ tịch Trung Quốc và chủ tịch Cambodia, tháng 3-2012-AFP photo

Cùng lý do thất bại của bản tuyên bố chung, bản Quy tắc Ứng xử trên biển Đông, COC, cũng được coi như một công cụ của khối ASEAN để đối phó với Trung Quốc, là điều Bắc Kinh không hề muốn.

Trung Quốc không thể từ chối thảo luận, nhưng phải làm cho văn kiện đó trở nên vô hiệu, để cuộc đối đầu trên biển Đông mang tính cách song phương giữa Trung Quốc với từng quốc gia của ASEAN có tranh chấp trực tiếp, là Việt Nam và Philippines.

Đồng sàng dị mộng, trông chờ mà chi!

Mặt khác có ý kiến cho là chưa bao giờ có một “bó đũa ASEAN” mà chỉ có 10 đôi đũa riêng rẽ cách biệt nhau.

ASEAN có họp lại cũng chỉ thành một nhóm quốc gia “đồng sàng dị mộng”. Từ trước đến nay Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á chưa có được một hành động tập thể nào hữu hiệu để giải quyết một vấn đề quốc tế hay khu vực.

Nếu nói Việt Nam và Philippines cố gắng gom các quốc gia ASEAN lại trong một hành động tập thể, thì đó là thất bại của chính Việt Nam vì đã trông cậy quá nhiều vào Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á .

Bài học đáng lẽ Việt Nam chưa quên, là trong hội nghị APEC 2006 Trung Quốc đã không muốn Việt Nam mời Đài Loan trong khi các nước phương Tây thúc giục Việt Nam phải mời. Việt Nam chần chừ mãi, rồi cuối cùng phải mời Đài Loan, trong khi cả khối ASEAN tỏ ý không hài lòng chỉ vì muốn chiều lòng Trung Quốc!

Đã vậy tại sao đến giờ Việt Nam vẫn trông cậy vào ASEAN? Thà là trông nhờ những nước khác, những tổ chức nào khác cũng còn khá hơn là trông vào nhóm quốc gia gọi là bạn, nhưng chỉ là những láng giềng “cùng giường mà khác mộng” mang tên là Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á.

Thắng lợi chiến thuật, thất bại chiến lược

Những cái loa báo chí lề phải của Trung Quốc còn chế diễu thêm về sự đoàn kết của ASEAN, nhưng hầu như ít đá động tới những hoạt động cùng lúc Ngoại trưởng Hoa Kỳ nhằm tỏ rõ chính sách xoay trục chiến lược quân sự, kinh tế, ngoại giao về châu Á.

Một mặt Bắc Kinh phải tỏ ra mình là một cường quốc, coi chiến lược châu Á của Hoa Kỳ như không có gì quan trọng. Nhưng mặt khác chắc chắn Trung Quốc không thể coi thường sách lược đó của Hoa Kỳ.

Người ta còn nhờ mới đây thứ trưởng ngoại giao Trung Quốc Phó Oánh tuyên bố tại Phnom Penh rằng Bắc Kinh không có gì e ngại trước chiến lược xoay trục như vậy của Hoa Kỳ, nhưng cùng lúc thứ trưởng Thôi Thiên Khải tại Úc lại lên án Hoa Kỳ vẫn đem tư duy thời chiến tranh lạnh để đối phó với Trung Quốc, kêu gọi Australia đừng theo Mỹ bao vây Trung Quốc trên Thái Bình Dương.

clinton-eas-250
Ngoại trưởng Hillary Clinton tại hội nghị EAS- tháng 7-2012- RFA photo

Cho nên Bắc Kinh hiển nhiên thích thú với kết quả hội nghị AMM 45 của ASEAN, coi đó như một đòn làm cho Hoa Kỳ mất mặt đúng lúc Ngoại trưởng Mỹ tuyên bố Hoa Kỳ là một cường quốc thường trú của Thái Bình Dương, trong khi Chính phủ và quân đội Hoa Kỳ có những hoạt động như tỏ ra đứng bên cạnh Philippines và Việt Nam.

Tuy nhiên điều quan trọng cần nhìn thấy, là Trung Quốc quả nhiên vừa ghi một bàn thắng đối với Việt Nam, Philippines và khối ASEAN, nhưng đó chi là một thắng lợi về chiến thuật, mà là một thất bại về chiến lược.

Lý do là vì thất bại đó mà các nước ASEAN hay ít nhất nhiều nước trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á buộc lòng phải kêu cứu với Hoa Kỳ để đối đầu với Trung Quốc.

Những quốc gia có hải phận trên biển Đông không ai muốn để tàu bè và Công ty Dầu khí Quốc gia Trung Quốc tung hoành trên vùng biển này như trong ao nhà của họ.

Trước quyết sách của Trung Quốc những nước bị hiếp bức sẽ phải kéo Hoa Kỳ vào giúp mình, không còn cách nào khác.  Lúc đó Hoa Kỳ sẽ đáp ứng, tăng cường các liên minh quân sự và củng cố  quốc phòng cho những nước bị ức hiếp.

Chỉnh đốn nội bộ, ngăn đe thách thức

Vừa qua thế giới cũng rất chú ý đến Bắc Hàn, khi Phó Nguyên soái Ri Yong-Ho gần 70 tuổi, đứng đầu quân đội, bất ngờ bị tước đoạt binh quyền. Chủ tịch Bắc Hàn Kim Jong-Un cử một tướng lãnh trẻ hơn thay vào chức vụ Tổng tham mưu trưởng quân đội. Sau đó chủ tịch họ Kim được cơ chế của ông phong Nguyên soái để xứng hợp với chức vụ Tổng tư lệnh tối cao quân đội Bắc Hàn được phong từ tháng 12 năm ngoái.

Nay thì Bình Nhưỡng tỏ rõ là không muốn ai nhắc đến vị Phó Nguyên soái vừa thất sủng, Tướng Ri hoàn toàn lui vào bóng tối của chính trường.

Người thay thế tướng Ri Yong-Ho là Phó Nguyên soái Hyon Yong-Chol, chưa đầy 65 tuổi, mới lên tướng vào tháng chín năm 2010 cùng lượt với Kim Jong-Un và bà cô Kim Kyong-Hui, em ruột của thân phụ ông Un.

hyon-yong-chol
Phó nguyên soái Hyon Yong-Chol- defensenews.com photo

Ông này là một trong bốn phó Nguyên soái của quân đội Bắc Hàn. Ba người kia gồm một Giám đốc Tổng bộ chính trị quân đội, một Bộ trưởng quân lực, và một phó chủ tịch Uỷ hội quốc phòng quốc gia.

Lãnh tụ trẻ tuổi Kim Jong-Un muốn điều gì qua những hành động này?

Trước hết người ta thấy chắc chắn là ông Kim Jong-Un muốn thâu tóm binh quyền vào tay mình. Tướng Ri Yong Ho từng là bạn từ thời thơ ấu của ông Kim Jong-Il, thân phụ ông Un. Tướng Ri còn là 1 trong 4 thành viên chủ tịch đoàn của chính trị bộ, kiêm phó chủ tịch Quân Uỷ trung ương, kiêm Tổng tham mưu trưởng quân đội, nhưng điều quan trọng nhất là ông ủng hộ và bảo vệ ông Kim Jong-Un vào ngôi vị chủ tịch Bắc Hàn và chủ tịch Quân Uỷ trung ương.

Không ai hiểu vì sao ông lại bị tước đoạt hết binh quyền một cách gấp rút, chỉ vì lý do sức khoẻ, mà không có lời công bố một tội trạng nào. Đó là điều bất thường trong tập quán chính trị của xứ Cộng Sản Bắc Hàn, vì bình thường một tướng lãnh về hưu sẽ giữ được mọi tước vị và quyền lợi cho đến khi từ trần. Đây là một trường hợp sỉ nhục đối với một tướng lãnh đứng đầu quân đội, từng là một cột trụ của triều đại nhà Kim.

Hành động này nhằm thâu tóm binh quyền trên thực tế, không phải chỉ bằng hình thức của chức vụ Tổng tư lệnh tối cao. Trước đó, đã có tới 20 quan chức cao cấp của Bắc Hàn được cho về hưu kể từ năm 2009 khi ông Un bắt đầu được coi là người thừa kế ông Kim Jong Il.

Hành động này còn là một thông điệp cảnh cáo cho khối quân đội hơn 1 triệu người, tuy dưới quyền tướng Ri được coi là lực lượng ủng hộ Kim Jong-Un nhưng luôn luôn vẫn là một mối đe doạ cho bất kỳ nhân vật quyền lực tối cao nào.

Lập huyền thoại?

Thêm vào đó, ở những nước phong kiến xưa kia hay nước độc tài mà lãnh tụ được thượng tôn như thời phong kiến ở châu Á, lãnh tụ thường thâu tóm quyền lực và huyền thoại hoá cá nhân của chính họ để chiếm sự thần phục của thần dân hầu bảo vệ quyền lực độc tôn.

Lãnh tụ Kim Jong-Un có thể đã muốn chứng tỏ mình là một nhân tài xuất chúng, vượt qua tất cả những nhân vật quân sự truyền thống của Bắc Hàn, trở thành một nhân vật huyền thoại với kỷ lục là một Nguyên soái Tổng Tư lệnh Quân đội trẻ tuổi nhất trong lịch sử.

Nhưng phải có người làm quân sư cho ông Un, hay ít ra cũng ủng hộ ông trong việc này. Có phải đó chính là người chú dượng, tướng Jang Song-Thaekvà bà cô cũng là một tướng lãnh, tên Kim Kyong Hui, của ông Un?

Chính phủ Nam Hàn cho biết ông chú Jang Song-Thaek và ông tướng giám đốc chính trị bộ quân đội Choe Ryong-Hae là hai cố vấn cho ông Un trong việc loại trừ tướng Ri.

Ông chú 66 tuổi được phong đại tướng lúc cha ông Un đang bị bệnh, và là phó chủ tịch hội đồng quốc phòng.  Tướng Jang Song-Thaek được biết đến như một người có phong cách trẻ trung nhất trong giới lãnh đạo Bắc Hàn. Ông chơi accordeon, được gọi là đẹp trai, vui vẻ và cởi mở hơn mấy ông tướng Bắc Hàn, rất thích hợp với chủ tịch họ Kim.

“Lưỡng trụ triều đình” còn “nhất trụ”

Một nhà nghiên cứu của Seoul cho rằng cố chủ tịch Kim Jong-Il đã kiến tạo lâu đài quyền lực trên hai cột trụ đối xứng và đối trọng cùng khắc chế lẫn nhau. Một bên là đôi vợ chồng cô em ruột của ông Jong-Il, Kim Kyong- Hui và Jang Song-Thaek, bên kia là vị phó thống chế thân thiết từng được ông Jong-Il coi như người

kim-ri-250
Chủ tịch Kim và tướng Ri lúc còn thân tín- torontosun.com photo

em thân cận thứ nhì, tướng Ri Yong-Ho.

Nay một trong hai trụ cột bị dỡ đi, quyền lực của chủ tịch Kim Jong-Un sẽ ra sao? Kiến trúc “nhất trụ” sẽ vững chắc hay chông chênh đưa đến sụp đổ?

Mỹ nhân bí ẩn

Ngoải những yếu tố thân tộc và kiến trúc của quyền lực, giới quan sát còn lưu ý phong cách cá nhân của nhà lãnh đạo chưa đầy 30 tuổi đời. Ông Un thường đọc diễn văn trước công chúng giống như ông nội, nhà lập quốc Bắc Hàn Kim Nhựt Thành, là điều mà cha ông, Kim Chính Nhựt, không làm bao giờ.

Kim Jong-Un, hay Kim Chính Ân, cũng tỏ ra xã giao và cởi mở với mọi người hơn là thái độ xa cách và khép kín của cha. Truyền hình chiếu cảnh ông Un thăm những hội chợ vui tươi, nói chuyện trước công chúng, tham dự một buổi trình diễn nhạc rock ngày cuối tuần, thăm một nhà trẻ.

Trong hai sự kiện này, bên cạnh ông là một phụ nữ trẻ đẹp ăn mặc kiểu phương Tây. Đài truyền hình và truyền thanh nhà nước không nói tới lý lịch người phụ nữ này, nhưng sự xuất hiện với người đẹp trước công chúng cho thấy một sự thay đổi đáng kể của “thời đại” Kim Jong-Un so với thời đại của người cha trước đó.

Dư luận đồn đãi về một đám cưới vĩ đại sắp tới của nhà lãnh đạo trẻ tuổi với người đẹp váy ngắn này, như một dấu hiệu của một người trưởng thành chín chắn với một mái gia đình ổn định

Giáo sự chuyên gia Kok Yu-Han của viện nghiên cứu về hệ tư tưởng của chế độ cầm quyền ở Bắc Hàn, thuộc đại học Dongguk ở Seoul, cho rằng Kim Jong-Un đang xếp đặt lại trật tự cho một hệ thống cai trị và một xã hội Bắc Hàn mới, thích hợp hơn với thời đại ngày nay, hoàn tất tiến trình chuyển biến còn dở dang do cha ông để lại.

Vì sao Hun Sen đổi thái độ với VN?

Hôm 13 tháng 7 năm nay, Hội nghị bộ trưởng ngoại giao ASEAN lần thứ 45 tổ chức tại Phnom Penh chấm dứt trong không khí chia rẽ gay gắt và thái độ của Campuchia trong vụ việc này đã làm nhiều người kinh ngạc.

Dư luận tố cáo Campuchia là con ngựa mồi của Trung Quốc, là kẻ phá vỡ khối đoàn kết ASEAN.

Nhưng thực ra Campuchia không phải là con sâu làm rầu nồi canh hay con ngựa mồi của Trung Quốc.

Campuchia, cũng như Lào, Việt Nam và Myanmar, chỉ là phần nổi của tảng băng bành trướng từ phương bắc xuống vùng biển phía nam.

Tác nhân chính trong việc chia rẽ hay phân tán nội bộ khối ASEAN là Trung Quốc.

Từ hơn mười năm qua, Bắc Kinh đã âm thầm mở rộng vòng đai ảnh hưởng xuống các quốc gia phía nam trong mục tiêu truy tìm những nguồn năng lượng mới. Chiến lược mở rộng vòng đai ảnh hưởng của Trung Quốc khá giản dị: mua chuộc sự trung thành bằng tiền.

Trong thời gian từ 1994 đến 2011, Trung Quốc đã đầu tư tổng cộng 8,8 tỷ USD vào Campuchia và trở thành nhà đầu tư lớn nhất. Đầu tư của Trung Quốc tập trung vào các ngành thủy điện, khoáng sản, dệt may, ngân hàng, tài chánh, du lịch và công nghiệp, và gần đây hơn vào công tác dò tìm dầu khí trong nội địa Campuchia.

Những khoản đầu tư trực tiếp từ các doanh nghiệp Trung Quốc khoảng 1,19 tỷ USD, chủ yếu vào các ngành khai thác gỗ rừng, khoáng sản, xây dựng và khách sạn. Bắc Kinh còn hứa cho Phnom Penh vay với lãi suất thấp vào bảy lãnh vực chính như tài chánh, y tế, hàng không,thông tin, giao thông, vận tải, đặc biệt là 430 triệu USD để nâng cấp các cơ sở hạ tầng và 20 triệu USD để xây dựng quân y viện và trương đào tạo quân sự.

Trung Quốc còn là nhà tài trợ phát triển cơ sở hạ tầng lớn nhất tại Campuchia với hơn 2,1 tỷ USD như xây dựng và nâng cấp các quốc lộ (1, 2, 3, 4, 6, 7) nối liền biên giới Lào và cao nguyên phía đông đến Vịnh Thái Lan và cảng Kompong Som.

Ngoài ra, về thương mại, hai bên cam kết nâng kim ngạch thương mại song phương từ 2,56 tỷ USD lên 5 tỷ USD.
Đó là chưa kể những khoảng tiền mua chuộc, đút lót cho các cấp lãnh đạo Khmer từ trung ương đến địa phương để được dễ dàng trong việc khai thác tài nguyên và xây dựng cơ sở.

Số người Trung Quốc hiện diện chính thức trên lãnh thổ Campuchia khoảng 350.000 người, trong đó 200.000 người thường trú tại thủ đô Phnom Penh.

Trước những khoản tiền khổng lồ này, không một cấp chính quyền nào của Campuchia có thể làm ngơ.

Dư luận lo sợ rằng Campuchia sẽ trở thành một thuộc địa của Trung Quốc trong nội bộ ASEAN như Myanmar đã từng và đang cố vùng vẫy để thoát ra.

Nhưng có một yếu tố ít ai nhắc tới, đó là tính thực tiễn của các cấp lãnh đạo Khmer: chính sách đu dây hay thái độ hai mặt, nghĩa là biết ngả theo phe mạnh nhất để giữ gìn và bảo vệ sự vẹn toàn lãnh thổ.

Cố thoát gọng kìm
Từ thế kỷ thứ 17 đến nay, các cấp lãnh đạo Campuchia đã áp dụng thái độ hai mặt để thoát khỏi thế gọng kìm giữa Việt Nam và Thái Lan và đã thành công.

Đối với Phnom Penh, Trung Quốc ngày nay giống như Pháp hồi cuối thế kỷ 19 là cường quốc bảo vệ sự vẹn toàn lãnh thổ Campuchia trước sự “chèn ép” của Thái Lan, như tại đền Preah Vihear, và Việt Nam trong việc phân chia ranh giới dọc khu vực Takeo và Svay Rieng.

Chính vì thế, trước những tranh chấp hiện nay trên Biển Đông, thái độ của Phnom Penh là trung lập, cũng như Sihanouk trước kia trong cuộc chiến Đông Dương lần thứ hai (1965-1975).

Từ chối ủng hộ Việt Nam và Philippines và không ghi vào bản tuyên bố chung cuộc tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông, sau hội nghị cấp bộ trưởng ngoại giao ngày 13 tháng 7 vừa qua, nằm trong lô gích này.

Là một quốc gia nhỏ bé và yếu kém, lại nằm giữa hai gọng kềm Việt Nam và Thái Lan, Campuchia luôn bị thiệt thòi trong việc xác định làn ranh phân chia lãnh thổ và lãnh hải với cường quốc khu vực.

Trong Vịnh Thái Lan, thềm lục địa và khu đặc quyền kinh tế của Campuchia bị teo lại bởi những hải đảo thuộc chủ quyền Việt Nam và Thái Lan, các cấp lãnh đạo Khmer đã tỏ ra bực tức trước sự thiệt thòi này nhưng không biết giải quyết bằng cách nào.

Trên đất liền cũng thế, Campuchia không có tiếng nói mạnh để ấn định làn ranh phân chia lãnh thổ với Việt Nam và Thái Lan theo ý mình.

Để bảo vệ địa vị lãnh đạo của mình, các cấp chính quyền Khmer trước kia đã biết cậy nhờ sự che chỡ của Việt Nam và Thái Lan để loại trừ đối thủ, bù lại các thế lực bảo vệ được hưởng những quyền lợi mong muốn.

Ngày nay thế lực này là Trung Quốc, không những thế quốc gia Campuchia còn được giúp đỡ trực tiếp, phản ứng tự nhiên của các cấp chính quyền Khmer là ngả theo Trung Quốc.

Quốc gia bị thiệt thòi nhất trước sự trở mặt này có lẽ là Việt Nam. Chính quyền Hun Sen đã do chính chế độ công sản Việt Nam dựng lên sau khi xua quân đánh đuổi Pol Pot năm 1979.

Cho tới năm 2010, tuy bề ngoài chính quyền Hun Sen vẫn rất gắn bó với Việt Nam nhưng trong lòng đã ngả theo Trung Quốc.

Chính quyền cộng sản Việt Nam đã tốn rất nhiều tiền bạc và xương máu tại Campuchia để rồi đi đến kết quả bi đát này.

Sai lầm chính của chính quyền cộng sản Việt Nam trong suốt thời gian qua là đã giúp Hun Sen tiêu diệt và bóp nghẹt những tiếng nói đối lập nên nay Hun Sen tự do lộng hành vì không còn ai phản đối và đã có thái độ phản trắc trong hội nghị ASEAN về ngoại giao.

Đối với ASEAN, sự trở mặt của Campuchia không quá tai hại để có thể làm mất tình đoàn kết nội bộ.

Mối lo ngại chính của các quốc gia ASEAN là sự gặm nhắm từ từ nhưng chắc chắn của Trung Quốc về chính trị và kinh tế trên năm quốc gia trên bán đảo Ấn-Trung (Indochina), đó là Myanmar (Miến Điện), Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam.

Gần đây Myanmar đã thức tỉnh và đang cố vùng vẫy thoát khỏi màng nhện mà Trung Quốc đã giương ra.

Trường hợp của Lào và Campuchia thì khó hơn vì hai nước này ngày nay đã gần như nằm gọn trong vòng tay của Trung Quốc, doanh nhân Trung Quốc đã nắm toàn bộ mọi sinh hoạt mọi kinh tế và thương mại.

Trường họp Việt Nam thì còn đang dùng dằng, vì một mặt quần chúng Việt Nam vẫn còn sáng suốt nhìn thấy sự xâm thực ảnh hưởng của Trung Quốc và mặt khác các cấp lãnh đạo cộng sản Việt Nam đang phân vân chọn lựa giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, ai là người giúp họ duy trì quyền lãnh đạo trên đất nước.

Cũng may, con bài Campuchia đã sớm lộ tẩy để thấy âm mưu bành trướng của Trung Quốc trên Biển Đông.

Vấn đề còn lại của ASEAN là làm sao bảo vệ được những bí mật trao đổi nội bộ để không bị Trung Quốc làm áp lực thêm.

Trục trặc kỹ thuật trong vụ việc vừa qua buộc các quốc gia ASEAN phải có một thái độ khác với Trung Quốc, nếu muốn trở thành một khối thống nhất về kinh tế và chính trị.

Nguyễn Văn Huy

Advertisements