Ai dễ dãi trong cấp phép khai thác khoáng sản?

Posted on August 17, 2012

0



Báo cáo giám sát nêu kiến nghị không được dễ dãi trong cấp giấy phép khai thác khoáng sản, nhưng ai dễ dãi?

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính – Ngân sách Phùng Quốc Hiển để nghị chỉ rõ địa chỉ vi phạm trong cấp phép khai thác khoáng sản – Ảnh N.H.

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính – Ngân sách Phùng Quốc Hiển đặt câu hỏi khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận kết quả giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, khai thác khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường tại phiên họp chiều 15/8.

Liên quan đến nội dung này, Trưởng đoàn giám sát, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường của Quốc hội Phan Xuân Dũng đã chỉ ra không ít bất cập, vướng mắc gây nên tổn thất tài nguyên khoáng sản rất lớn. Trong hơn 4 nghìn giấy phép khai thác mà UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã cấp rất ít dự án chế biến sâu, nếu có thì cũng là những dự án chế biến với công nghệ đơn giản, không có giá trị cao về mặt kinh tế.

Đáng chú ý là số lượng cấp giấy phép khai thác khoáng sản của các địa phương khá lớn, vượt quá nhu cầu làm tổn hại tới môi trường, thất thoát tài nguyên khoáng sản. Theo Báo cáo của Chính phủ, chỉ trong 3 năm, từ tháng 10/2005 đến tháng 8/2008, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã cấp 3.495 giấy phép khai thác, gấp hơn 7 lần số lượng Trung ương cấp trong 12 năm ( 478 giấy phép).

Một số địa phương cấp phép tràn lan, có lúc trái quy định của pháp luật, cấp chồng lên cả quy hoạch của Trung ương. Nhiều giấy phép cấp không đúng đối tượng, một số đơn vị có tiềm năng khai thác, chế biến khoáng sản thì không được cấp giấy phép, còn nhiều tổ chức, cá nhân không hoạt động trong lĩnh vực khoáng sản, không có nhân lực và trang thiết bị thì lại được cấp giấy phép, đã dẫn đến tình trạng chuyển nhượng giấy phép khai thác khoáng sản, đoàn giám sát nhận định.

Báo cáo giám sát cũng cho biết, 90% cơ sở sản xuất, kinh doanh khai thác, chế biến khoáng sản vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường. Theo số liệu của Tổng cục cảnh sát phòng, chống tội phạm thì từ năm 2007 đến tháng 7/2012 lực lượng cảnh sát môi trường đã phát hiện xử lý 4.142 vụ. Riêng năm 2011 và 6 tháng đầu năm 2012 phát hiện và xử lý 2.117 vụ, phạt vi phạm hành chính 21,7 tỷ đồng.

Một trong những nguyên nhân của yếu kém được nhấn mạnh chính là doanh nghiệp chạy theo lợi nhuận, áp lực phải thu hồi vốn nhanh và chính sách về thuế chưa thực sự hợp lý đã dẫn đến việc doanh nghiệp chỉ khai thác khu vực khoáng sản có chất lượng cao, bỏ khu vực khoáng sản có chất lượng thấp để hạ giá thành khai thác, tăng lợi nhuận “dễ làm, khó bỏ”, làm tổn thất tài nguyên.

Đoàn giám sát kiến nghị, không được dễ dãi trong cấp giấy phép khai thác khoáng sản, vì đây là việc làm cần có trình độ khoa học và công nghệ cao cùng với tiềm lực kinh tế lớn. Khi đã khai thác phải khai thác triệt để tránh tình trạng “dễ làm, khó bỏ” lãng phí tài nguyên.

Một số ý kiến kiến nghị, nội dung giám sát này cần được đưa ra thảo luận tại kỳ họp Quốc hội thứ tư và có nghị quyết về vấn đề này vì đây là vấn đề lớn, đang diễn biến phức tạp được cử tri cả nước rất quan tâm, Chủ nhiệm Dũng nhấn mạnh.

Khẳng định độ “nóng” của vấn đề, song các ý kiến thảo luận cũng chỉ ra không ít bất cập của chính báo cáo kết quả giám sát, nhất là thiếu địa chỉ về trách nhiệm.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính – Ngân sách Phùng Quốc Hiển, cần liệt kê ra bao nhiêu mỏ vi phạm với địa chỉ cụ thể.

Phần kiến nghị có nêu cần chấn chỉnh công tác cấp giấy phép thăm dò rồi không được dễ dãi trong cấp giấy phép khai thác khoáng sản nhưng chấn chỉnh ai, ai không được dễ dãi, chủ thể nào dễ dãi phải nêu rõ ở kiến nghị, ông Hiển đề nghị.

Đồng tình với Chủ nhiệm Hiển, Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Trương Thị Mai cho rằng cần phải làm rõ hơn vai trò quản lý nhà nước, chỉ rõ xem quản lý cấp bộ ngành có trách nhiệm gì không? Báo cáo đánh giá rất hay nhưng không rõ địa chỉ thì tác dụng khắc phục sẽ thấp, bà Mai nói.

Báo cáo rất là vĩ đại song bức tranh không rõ, hiện nay khoáng sản được chế biến khai thác thế nào, tác động đến môi trường ra sao, Trưởng ban Công tác đại biểu Nguyễn Thị Nương băn khoăn.

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng – An ninh Nguyễn Kim Khoa nhận xét báo cáo có vẻ rất bình yên còn tình hình rất nghiêm trọng. “Tôi vừa tiếp xúc cử tri ở vùng ven sông Lô, nơi diễn ra việc khai thác cát vô cùng phức tạp, người dân bảo sẵn sàng “chiến đấu” không cho khai thác, dù tỉnh đã cấp giấy phép. Có thể nói quản lý nhà nước ở lĩnh vực này ở các địa phương có rất nhiều vấn đề, ông Khoa nói.

Cần kiến nghị mạnh mẽ hơn, thực tế hơn để ngăn chặn kịp thời và giải quyết tốt tình hình hiện nay, ông Khoa đề nghị.

Phó chủ tịch Uông Chu Lưu phát biểu, qua báo cáo chưa thấy độ nóng của vấn đề. Tỉnh nào, bộ nào, ai vi phạm thì không nói được mà cứ nói một số nơi, đó cũng là tình trạng chung của các báo cáo giám sát. Đã đến nơi rồi thì cứ nói thẳng ra để thấy rõ trách nhiệm và làm tốt hơn, phải có địa chỉ thì hiệu quả giám sát mới cao, Phó chủ tịch lưu ý.

Vẫn liên quan đến vấn đề trách nhiệm, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng yêu cầu, phải tìm cho ra hơn 4.000 giấy phép đã cấp sai đúng thế nào? giấy phép nào đã cấp sai thì thu hồi và xử lý cán bộ vi phạm, đồng thời cũng làm rõ thời hạn xử lý những vi phạm này.

Giám sát khai thác khoáng sản: Báo cáo “hồng hào”, thực tế “xám xịt”

Vài năm nay, rất nhiều địa phương, nhiều vùng bức xúc về cát tặc, vàng tặc, đá tặc nổi lên khắp nơi.

Dù dư luận đang rất bức xúc trước tình trạng khai thác khoáng sản trái phép, gây ô nhiễm, thất thoát, lãng phí nhưng báo cáo kết quả giám sát do Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường (KHCN&MT) Phan Xuân Dũng trình bày trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội (TVQH) ngày 15-8 vẫn chưa chỉ rõ được những địa chỉ phải chịu trách nhiệm khi buông lỏng quản lý, để xảy ra nhiều sai phạm, thất thoát trong khai thác tài nguyên khoáng sản…

Thất thoát là rất lớn

Đề cập về kết quả giám sát, Ủy ban KHCN&MT cho rằng ý thức tuân thủ pháp luật về khoáng sản, về bảo vệ môi trường trong khai thác khoáng sản của các tổ chức, cá nhân thời gian gần đây được nâng lên. Một số DN đã thực hiện nghiêm túc dự án cải tạo, phục hồi môi trường. Nhiều DN đã chú ý đầu tư chiều sâu vào công nghệ khai thác, chế biến, tạo nhiều công ăn việc làm, góp phần cải tạo từng bước cơ sở hạ tầng của các địa phương, nhất là ở những vùng sâu, vùng xa…

Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng – An ninh Nguyễn Kim Khoa thẳng thắn: “Vài năm nay, rất nhiều địa phương, nhiều vùng bức xúc về cát tặc, vàng tặc, đá tặc nổi lên khắp nơi… Nhưng đọc báo cáo thì sao lại thấy có vẻ rất bình yên”.

 

 

 

Hiện vẫn còn nhiều nơi khai thác quặng trái phép gây tác động xấu đến môi trường. Ảnh: Hùng Hải 

Trưởng ban Công tác đại biểu Nguyễn Thị Nương chỉ ra rằng việc thu thuế đối với khai thác tài nguyên khoáng sản hiện đang gây thất thoát rất lớn. “Theo quy định, các đơn vị khai thác được phép tự khai sản lượng khai thác để nộp thuế. Nhưng khoáng sản ở trong lòng đất, ở dưới đáy biển sâu nên chúng ta không biết trữ lượng và khai thác thế nào. Vì thế, có khi khai thác lớn nhưng họ lại báo cáo ít để nộp thuế thấp. Do đó, chúng ta phải xem xét ngay lại việc này, ngăn chặn tình trạng lãng phí đang diễn ra” – bà Nương kiến nghị.

Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng và Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu cũng đề nghị cần bổ sung để báo cáo có tính thực tiễn cao, nhất là vấn đề khai thác bừa bãi, xuất khẩu khoáng sản thô…“Tôi nghe các đồng chí phát biểu thì thấy việc khai thác khoáng sản hiện nay là tệ lắm. Nhưng báo cáo lại thấy “êm quá”. Các đồng chí phải làm rõ xem trong số 4.000 giấy phép đã cấp khai thác khoáng sản là đúng hay sai, tình hình thực hiện bảo vệ môi trường thế nào?” – ông Hùng nói.

Nêu rõ địa chỉ trách nhiệm

Đề cập về trách nhiệm trong việc quản lý khai thác khoáng sản, nhiều thành viên trong Ủy ban TVQH cho rằng báo cáo giám sát quá chung chung, né chỉ địa chỉ cụ thể. “Trách nhiệm, sai phạm thuộc về ai thì không nêu được. Trách nhiệm chưa rõ ràng, ban hành văn bản chậm vì sao, trách nhiệm của bộ nào? Bao nhiêu mỏ sai phạm, sao không liệt kê ra, từ đó mới giúp các địa phương, bộ ngành thấy được trách nhiệm của mình” – Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính – Ngân sách Phùng Quốc Hiển nói.

Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Trương Thị Mai đề nghị báo cáo phải phân tích rõ nguyên nhân của vi phạm, có phải do năng lực bộ máy hay cá nhân, DN, địa phương, bộ, ngành vì lợi nhuận mà bỏ qua các quy định của pháp luật. Đồng thời, chỉ rõ bất cập về luật là do luật chưa đi vào cuộc sống hay khâu tổ chức thực hiện chưa đáp ứng. Đặc biệt, bà Mai yêu cầu phải làm rõ hơn vai trò quản lý nhà nước, chỉ rõ quản lý cấp trung ương, bộ, ngành có trách nhiệm gì, các địa phương trách nhiệm như thế nào…

“Báo cáo đề cập chung chung thế này thì người ta chỉ thấy rằng báo cáo phản ánh là ở địa phương khác, chứ không phải địa phương mình nên không khắc phục” – Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu góp ý.

Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng thì nhấn mạnh nếu căn cứ vào báo cáo rồi ra nghị quyết giám sát chỉ là những lời khuyên thì chẳng có mấy tác dụng. Đã ra nghị quyết thì phải chỉ rõ cụ thể làm cái gì, thời gian cụ thể ra sao, những ai phải làm gì. “Ví như về luật, nếu có bất cập thì phải sửa cái gì, bao giờ sửa, đơn vị nào chịu trách nhiệm sửa. Rồi hơn 4.000 giấy phép khai thác khoáng sản phải làm rõ xem cái nào cấp phép sai, đúng. Nếu sai thì phải kiên quyết thu hồi, rồi cấp sai khi chưa đủ điều kiện thì xử lý cán bộ ra sao? Có cụ thể thì mới hiệu quả, mới thực sự là giám sát, còn chung chung thì không nên ra nghị quyết làm gì” – Chủ tịch QH nhấn mạnh.

Điểm danh các bộ, ngành vắng họpKhi thấy cuộc họp vắng nhiều đại biểu các bộ, ngành, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch QH Tòng Thị Phóng yêu cầu báo cáo xem mời bao nhiêu đại biểu của các bộ, ngành, bao nhiêu người đi dự. Bởi theo bà Phóng, vấn đề khoáng sản là vấn đề rất quan trọng, rất lớn nhưng sao lại vắng nhiều dù được mời. Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng cũng nói vai trò của các bộ trưởng là rất quan trọng nhưng lại chỉ có mấy đại diện các bộ, ngành đi họp là không được.

Kết quả điểm danh cho thấy chỉ có lãnh đạo Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ TN&MT đi họp, các bộ còn lại như KH&ĐT, NN&PTNT không có mặt. Một số bộ khác chỉ cử đại diện cấp vụ đi họp.

THÀNH VĂN

Advertisements
Posted in: Tham Nhũng