Mỹ chỉ trích Trung Quốc về vấn đề Biển Đông

Posted on August 19, 2012

0



Thượng Nghị sĩ Jim Webb. Ảnh: telegraph.co.uk

Tất cả những hành động của Trung Quốc trong mấy năm qua đã làm hoen ố hình ảnh của nước này và tạo nên hình ảnh “một cường quốc bá quyền” chỉ biết quan tâm đến lợi ích riêng với tham vọng biến Biển Đông thành… ao nhà – Tạp chí Quan hệ Quốc tế Le Monde Diplomatique của Pháp nhận định.

Trung tuần tháng này (14/8), Mỹ tiếp tục lên tiếng đả kích Trung Quốc về âm mưu được gọi là “chia rẽ và chinh phục” tại Biển Đông. Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, chỉ có đàm phán đa phương mới hữu hiệu trong việc giải quyết tranh chấp giữa các bên.

Trong buổi họp báo thường kỳ tại Washington, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ, bà Victoria Nuland, khi được hỏi về chuyến đi mới đây của Ngoại trưởng Trung Quốc Dương Khiết Trì qua 3 nước Indonesia, Malaysia và Brunei, đã cho rằng “một cố gắng nhằm chia rẽ và chinh phục và kết thúc bằng một tình trạng cạnh tranh với nhau giữa các nước tranh chấp sẽ không đi đến được nơi mà chúng ta cần đến”.

Tuyên bố nói trên được cho là lời cảnh báo của Washington nhằm vào Bắc Kinh là không nên lợi dụng các cuộc đàm phán song phương để chia rẽ các nước đang có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc tại Biển Đông để dễ thống trị.

Khẳng định Washington ủng hộ một hướng tiếp cận đa phương, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ nhấn mạnh: Đối với phía Mỹ, vào thời điểm chung cuộc, “tất cả các bên tranh chấp, tất cả các bên liên quan, sẽ phải ngồi chung trong một phòng hội nghị để tiến tới một bộ quy tắc ứng xử”.

Trước đó, ngày 3/8/2012, Bộ Ngoại giao Mỹ đã chính thức ra tuyên bố về Biển Đông, trong đó chỉ trích đích danh Trung Quốc và quyết định thành lập (cái gọi là) “thành phố Tam Sa” cũng như đóng quân tại nơi này, xem đấy là những hành vi “đi ngược lại các nỗ lực hợp tác ngoại giao nhằm giải quyết các bất đồng và có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng trong vùng”.

Bộ Ngoại giao Mỹ còn nêu bật thái độ quan ngại trước nhiều diễn biến không hay mà tác giả được hiểu là Trung Quốc, từ việc có những lập luận hung hăng, gây hấn – ám chỉ những lời đe dọa của truyền thông Trung Quốc đòi “dạy” cho Việt Nam và Philippines một bài học, hay là các hành động ép buộc về kinh tế – gợi đến việc Bắc Kinh gây khó dễ cho ngành Du lịch và xuất khẩu của Philippines hoặc là việc Trung Quốc phân lô thềm lục địa hay “bắt chẹt” các đối tác dầu khí của Việt Nam…

Bày tỏ thái độ lo ngại về sự gia tăng căng thẳng ở Biển Đông, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Patrick Ventrell nêu rõ: Mỹ kêu gọi tất cả các bên hãy hành động để làm giảm căng thẳng, phù hợp với tinh thần của Tuyên bố ASEAN (Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á) năm 1992 về Biển Đông và Tuyên bố ASEAN – Trung Quốc năm 2002 về ứng xử của các bên ở Biển Đông. Chúng tôi ủng hộ mạnh mẽ các nỗ lực của ASEAN nhằm xây dựng đồng thuận về một cơ chế các nguyên tắc nhằm quản lý và ngăn ngừa tranh chấp. Chúng tôi khuyến khích ASEAN và Trung Quốc đạt được những tiến bộ đáng kể hướng tới việc hoàn tất một Bộ luật Ứng xử toàn diện để thiết lập các luật lệ và các thủ tục rõ ràng nhằm giải quyết các bất đồng một cách hòa bình. Trong bối cảnh đó, Mỹ ủng hộ Bản Nguyên tắc 6 điểm về Biển Đông vừa được đưa ra. Chúng tôi tiếp tục kêu gọi các bên làm rõ và theo đuổi các đòi hỏi lãnh thổ và vùng biển của mình phù hợp với luật lệ quốc tế trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982…

Trong chuyến thăm Việt Nam năm 2010, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã tuyên bố rằng, lợi ích quốc gia của Mỹ là phải bảo đảm quyền tự do lưu thông hàng hải ở Biển Đông. Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ nhắc lại quan điểm này và tái khẳng định: Chúng tôi không đứng về bên nào trong các tranh chấp chủ quyền đối với các vùng lãnh thổ này và không có tham vọng lãnh thổ ở Biển Đông. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng, các quốc gia trong vùng cần phải phối hợp với nhau làm việc qua con đuờng ngoại giao để giải quyết các tranh chấp, không ép buộc, không hù dọa, không đe dọa và không sử dụng vũ lực.

Thái độ “bênh vực” Đông Nam Á cũng đã được Thượng viện Mỹ thể hiện hôm 2/8/2012 qua bản nghị quyết được nhất trí thông qua kêu gọi các nước tự kiềm chế để không làm gia tăng căng thẳng trên Biển Đông. Văn kiện do Thượng Nghị sĩ Jim Webb đề xướng khẳng định Mỹ “cam kết hỗ trợ các nước Đông Nam Á trong việc duy trì sức mạnh và sự độc lập của mình”.

Ở khía cạnh liên quan, ngày 27/7/2012, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Washington đã công bố báo cáo khuyến cáo Bộ Quốc phòng Mỹ đưa thêm chiến hạm đến vùng Thái Bình Dương đồng thời kêu gọi cho đồn trú thêm ít nhất 1 tàu ngầm nguyên tử tấn công khác tại đảo Guam, căn cứ quân sự của Mỹ ở Thái Bình Dương gần Philippines.

Trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng quyết đoán tại Biển Đông, các chuyên gia của CSIS cho rằng, Washington phải xác định tốt hơn chiến lược của mình để đối phó với thế lực đang lên của Trung Quốc. “Như đã được chứng minh qua những hành động mới đây của Trung Quốc tại vùng Biển Đông và trên khắp các hòn đảo ở Thái Bình Dương, các vấn đề an nguy phát triển nhanh nhất ở khu vực Nam và Đông Nam Á. Để thành công, chiến lược tái cân bằng lực lượng của Mỹ cần được thúc đẩy nhiều hơn tại những vùng này”.

Được biết, với tựa đề “Khuấy động Biển Đông: Phản ứng của khu vực”, trong báo cáo mới công bố hồi tháng 7 của mình, Nhóm Nghiên cứu Khủng hoảng Quốc tế (International Crisis Group – ICG), một tổ chức có uy tín đặt trụ sở tại Brussels, Bỉ đã cảnh báo: “Lập trường mạnh bạo của các quốc gia tuyên bố chủ quyền đang đẩy căng thẳng khu vực lên cấp độ mới”.

Nhật Bản lo ngại trước các hành động của Trung Quốc

Trong báo cáo quốc phòng thường niên công bố ngày 31/7/2012, chính quyền Nhật Bản một lần nữa nêu bật mối quan ngại về các hoạt động không ngừng gia tăng của hải quân Trung Quốc. Cùng với tình trạng thiếu rõ ràng về việc ai quyết định chính sách quân sự của Trung Quốc, các hoạt động này, theo Tokyo, đang tạo ra các đe dọa về an ninh cho khu vực.

Sách Trắng Quốc phòng của Nhật Bản ghi nhận thời gian gần đây, các tướng lĩnh quân đội Trung Quốc càng lúc càng lên tiếng nhiều hơn về đường lối ngoại giao. Đối với Tokyo, đó là một chuyển biến đáng quan ngại trong quan hệ giữa giới lãnh đạo chính trị – tức Đảng Cộng sản Trung Quốc – với giới lãnh đạo quân đội của nước này.

Chỉ trích tính chất “quyết đoán” của các phản ứng của Trung Quốc, liên quan đến tranh chấp chủ quyền với các láng giềng, Sách Trắng Quốc phòng của Nhật Bản nêu rõ: “Các động thái quân sự của Trung Quốc, cùng tình trạng thiếu minh bạch của nước này trong các vấn đề quân sự và an ninh là điều đáng quan ngại”, đặc biệt trong bối cảnh chi tiêu quốc phòng Trung Quốc đã tăng gấp 30 lần trong 2 thập kỷ qua.

Giám đốc Chương trình châu Á của ICG Paul Quinn-Judge được Hãng Thông tấn Pháp AFP dẫn lời nói: “Thiếu đồng thuận về cơ chế giải quyết bất đồng thì căng thẳng tại Biển Đông sẽ dễ dàng leo thang thành xung đột quân sự”. Quan chức này cũng lưu ý: “Chừng nào ASEAN chưa đưa được ra một chính sách nhất quán về Biển Đông thì chưa thể áp dụng một bộ quy tắc giải quyết các tranh chấp chủ quyền có tính ràng buộc”.

Theo ICG, Bắc Kinh vẫn nhất định giải quyết tranh chấp qua đàm phán song phương, nơi thế mạnh kinh tế và chính trị của họ có khả năng phát huy nhất. Trung Quốc đồng thời cũng kịch liệt phản đối những nỗ lực của các quốc gia Đông Nam Á trong việc đẩy mạnh sự cộng tác với các thế lực bên ngoài và hưởng ứng chiến lược của Mỹ tại khu vực với mục đích kiềm chế sự bành trướng của họ.

Chỉ rõ thực trạng ASEAN – diễn đàn đa phương hàng đầu trong việc giải quyết vấn đề này – tỏ ra thiếu hiệu quả, ICG khẳng định: Việc thiếu vắng những thỏa thuận trong khu vực về sự lựa chọn các chính sách cũng như một cơ chế để giảm nhẹ và làm dịu bớt xung đột sẽ khiến khu vực biển có tính quan trọng chiến lược này sẽ tiếp tục nằm trong trạng thái bất ổn.

Đang hình thành một cuộc chiến tranh lạnh

Nhắc lại việc vừa qua Trung Quốc liên tiếp có những động thái “khiêu khích” trên Biển Đông, nào là việc cho thành lập (cái gọi là) “thành phố Tam Sa” bao gồm cả 2 quần đảo đang có tranh chấp chủ quyền Hoàng Sa và Trường Sa, nào là thành lập lực lượng đồn trú trên đảo, sau đó là chính thức bổ nhiệm tư lệnh và chính ủy của lực lượng này… Nhật báo Le Monde của Pháp ngày 28/7/2012, trong bài xã luận có tựa đề “Trung Quốc đang áp đặt luật chơi trên Biển Đông” đã viết: Điều trớ trêu của lịch sử là chính Trung Quốc đã đẩy Việt Nam về phía Mỹ. Các nước có tranh chấp khác cũng đồng quan điểm với Việt Nam… Thế là, Mỹ đã có cơ hội trở lại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Nhận định cách hành xử lấn lướt của Trung Quốc đang biến khu vực này thành “nơi đối đầu tiềm năng” với Mỹ, tác giả bài viết cảnh báo: “Trong vùng biển ấm áp này đang hình thành một cuộc chiến tranh lạnh”.

Trọng Thành – Tiến Mạnh

Advertisements
Posted in: Chính Trị