Hoa Kỳ không nên bán rẻ nhân quyền tại Việt Nam

Posted on August 27, 2012

1



Tháng trước, ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã tuyên bố tại Hà Nội rằng cuối năm nay, Hoa Kỳ sẽ ký một thoả tuận mới về thương mại trong khu vực, Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương, với Việt Nam. Mong muốn thúc đẩy phát triển kinh tế thông qua việc mở rộng thương mại của Việt Nam là dễ hiểu, và quyền lợi của Hoa Kỳ trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế cho Việt Nam là đáng khen ngợi. Nhưng ngay cả khi Việt Nam tìm cách tiến lên phía trước bằng kinh tế , hệ thống chính trị của họ vẫn còn sa lầy trong một quá khứ độc tài và áp bức.

Thật vậy, tuyên bố của bà Clinton đến ngay trước kỷ niệm một năm giai đoạn mở màn việc chính phủ Việt Nam giam giữ các nhà hoạt động, những nhà đấu tranh mà “tội ác” của họ từng là sự bênh vực trên một phạm vi rộng lớn các quyền con người và các vấn đề công bằng xã hội, bao gồm sức khỏe, môi trường, những quan ngại về pháp lý, chính trị, đất đai và tham nhũng từ chính phủ Việt Nam.

Hơn một năm sau, hầu như tất cả các nhà tranh đấu này vẫn còn bị giam giữ, một người bị quản thúc tại gia. Các tiến bộ thực sự tại Việt Nam sẽ chỉ đến khi cải cách chính trị và việc tôn trọng các quy định của pháp luật được đi kèm với tiến bộ kinh tế.

Trong năm qua, chính phủ Việt Nam đã bắt giữ các thành viên của một mạng lưới các nhà hoạt động xã hội và chính trị. Những người bị bắt giữ này là những người có liên hệ với Dòng Chúa Cứu Thế của Giáo Hội Công Giáo La Mã tại Việt Nam – một phản ánh của mô hình phân biệt đối xử chống lại các tôn giáo thiểu số ở quốc gia này.

Mười một người kiến nghị bị cáo buộc là thành viên của Việt Tân, một đảng ủng hộ dân chủ cho Việt Nam. Những người bị bắt đã phải chịu một loạt các vi phạm về nhân quyền, bao gồm các hành vi vi phạm các quyền cơ bản của họ như quyền bày tỏ, quyền tụ tập và lập hội.

Ngoài ra, các vụ bắt bớ và giam giữ các nhà hoạt động đã vi phạm các quyền về xét xử công bằng và đúng thủ tục theo Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị cùng các thỏa thuận về luật quốc tế khác; các vi phạm tiêu chuẫn quốc tế bao gồm việc băt giữ không có trát tòa và giam giữ kéo dài không quy kết tội trước khi xét xử.

Sau khi bị bắt, người bị giam đã bị biệt giam trong nhiều tháng. Một số thậm chí còn bị kết án qua các “phiên toà xét xử” mà họ không được phép có một luật sư. Ngày nay, hầu hết những người khiếu kiện đang tiều tụy trong tù mà không được liên lạc bên ngoài hoặc không được hiểu biết cơ bản gì đến việc tại sao họ đã bị bắt và bị giam giữ. Họ đã bị giới hạn liên lạc với người thân, hoặc trong một số trường hợp, hoàn toàn không được tiếp xúc với thân nhân.

Trong một mô hình gia tăng về sự lạm dụng quyền con người của chính phủ Việt Nam, các nhà hoạt động này đã bị bắt vì phạm luật hình, vốn ngăn cấm các “hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”, “phá hoại đoàn kết quốc gia” và tham gia “tuyên truyền chống lại nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. ”

Tất cả những người bị giam cầm đều là các nhà báo trực tuyến, người viết blog hay những người khác đã tham gia vào các hoạt động đào tạo liên quan đến báo chí công dân. Họ đã viết bài đăng trên blog, ký kiến nghị và tham gia các cuộc biểu tình bất bạo động liên quan đến một loạt các vấn đề, bao gồm cả những lời kêu gọi dân chủ đa đảng và chống lại quy mô lớn của dự án khai thác bauxite vốn có thể gây ra những thiệt hại không thể khắc phục được về môi trường và nơi sinh sống của người dân địa phương. Tóm lại, họ đang tham gia vào các hình thức hợp pháp của quyền bày tỏ chính kiến.

Những biểu hiện về chính trị ấy được bảo vệ theo Hiến pháp Việt Nam và pháp luật quốc tế về quyền con người, vốn được cung cấp trong Điều 53 rằng công dân “có quyền tham dự trong việc quản lý Nhà nước và xã hội và trong việc tranh luận về các vấn đề chung của cả nước hoặc địa phương. “Điều 69 của Hiến pháp Việt Nam quy định rằng các công dân” có quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí “và có “quyền hội họp, lập hội và biểu tình theo quy định của pháp luật “. Nhưng, thay vì bảo vệ các quyền này., chính phủ Việt Nam đã sử dụng luật pháp để ngăn cấm quyền tự do cơ bản về hội họp và lập hội.

Bằng ảnh hưởng của mình, trong chuyến đi gần đây, bà Clinton đã nêu ra mối quan ngại về thành tích nhân quyền của Việt Nam, bao gồm cả việc bắt giam các nhà hoạt động, các luật sư và các blogger mà tội duy nhất của họ là bày tỏ ý kiến một cách ôn hòa. “Tôi biết có một số người cho rằng để phát triển kinh tế cần phải ưu tiênvề kinh tế trước khi lo lắng đến cải cách chính trị và dân chủ , nhưng đó là một tính toán thiển cận”, bà nói.

Hoa Kỳ phải đi xa hơn khỏi việc bảo vệ có tính hoa mỹ về nhân quyền ở Việt Nam. Đất nước chúng ta không nên đóng góp vào cuộc “tính toán thiển cận” mà bà Clinton đã cảnh báo qua việc thúc đẩy quan hệ thương mại sâu hơn mà không đồng thời nhấn mạnh rằng Việt Nam cần phải tôn trọng các nghĩa vụ quốc tế về nhân quyền. Các quan chức Mỹ nên yêu cầu Việt Nam khởi sự bằng cách trả tự do cho các nhà hoạt động bị bắt năm ngoái và những người khác từng bị giam giữ chỉ vì muốn lên tiếng về tương lai của đất nước. Hoa Kỳ không nên ban thưởng cho Việt Nam bằng cách đặt họ trong quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương trong khi chính phủ ở Hà Nội sử dụng hệ thống pháp luật của mình để bóp nghẹt giới bất đồng chính kiến và thực hiện các quấy nhiễu, vi phạm về nhân quyền.

Allen S. Weiner/Washington Post
Lê Quốc Tuấn. X-CafeVN chuyển ngữ

Tác giả, Allen Weiner là một giảng viên cao cấp tại Trường Luật Stanford, nơi ông là giám đốc Chương trình Luật Quốc tế. Ông đã đệ đơn kiến nghị với Ủy ban Điều tra về Giam giữ tùy tiện của Liên hiệp quốc về việc bắt giữ và tạm giam 17 nhà hoạt động Việt Nam hồi năm ngoái.

‘Hoa Kỳ không nên đổi chác nhân quyền tại Việt Nam’

Giám đốc Chương trình Luật Quốc tế và Đối chiếu của Trường Luật Đại học Stanford kêu gọi Mỹ nên nỗ lực cụ thể hơn nữa ngoài những lời lẽ bảo vệ nhân quyền tại Việt Nam.

Giám đốc Chương trình Luật Quốc tế và Đối chiếu của Trường Luật Đại học Stanford (Hoa Kỳ), Giáo sư Allen Weiner

Trong bài xã luận đăng trên báo Washington Post ngày 26/8, Giáo sư Allen Weiner của Trường Luật đại học Stanford trình bày thực trạng vi phạm nhân quyền tại Việt Nam với các vụ bắt bớ những nhà hoạt động, những người bất đồng chính kiến và cho rằng Hoa Kỳ không nên phát triển các mối quan hệ thương mại sâu hơn với VIệt Nam mà không cùng lúc thúc đẩy Hà Nội phải tôn trọng các cam kết của họ với quốc tế về tôn trọng nhân quyền.

Giáo sư Weiner đề nghị các giới chức Mỹ nên yêu cầu Việt Nam nên bắt đầu bằng việc phóng thích 17 nhà hoạt động Công giáo trẻ bị bắt giữ từ năm ngoái và những nhà tranh đấu nhân quyền khác bị giam cầm chỉ vì đã tìm một tiếng nói cho tương lai của đất nước.

Trong cuộc phỏng vấn với đài VOA giáo sư Weiner nhấn mạnh:

“Tôi là một người am hiểu về luật quốc tế. Tôi nghiên cứu và làm việc về luật quốc tế. Tôi cống hiến cả đời mình tìm hiểu về luật quốc tế. Tôi nhìn vào các trường hợp bị bắt giữ này tại Việt Nam và rõ ràng rằng đây là những vi phạm nhân quyền, vi phạm luật quốc tế. Những người như tôi, giảng dạy và nghiên cứu về luật quốc tế cũng phải có nghĩa vụ tìm cách đánh động sự lưu tâm của các chính phủ và tổ chức quốc tế đối với các trường hợp vi phạm những cam kết với quốc tế như chính phủ Việt Nam đang làm. Tôi cho rằng các luật lệ mà Việt Nam dựa vào để buộc tội những người thực thi các quyền này như điều 79 hay 88 ‘hoạt động nhằm lật đổ chính quyền’ hay ‘tuyên truyền chống nhà nước’ là các điều luật vô hạn, với câu chữ mơ hồ, không phù hợp với một nhà nước pháp quyền. Những gì mà chính quyền Việt Nam đang làm cho thấy chỉ vì không thích các quan điểm chỉ trích các chính sách của nhà nước, và thay vì giải quyết vấn đề, đáp ứng yêu cầu của người dân đòi được dân chủ hơn, thì nhà nước lại dùng quyền lực để bắt bớ họ. Luật quốc tế không cho phép làm như thế.”

Giáo sư Weiner nói Hoa Kỳ không nên tưởng thưởng cho chính quyền Hà Nội bằng cách đồng ý để cho Việt Nam vào Đối tác Xuyên Thái Bình Dương trong khi mà Hà Nội vẫn tiếp tục sử dụng các luật lệ mơ hồ của họ để bóp nghẹt những tiếng nói bất đồng và  vi phạm nhân quyền của công dân.

Mới đây, Giáo sư Weiner vừa đại diện cho 17 nhà hoạt động trẻ đang bị giam cầm tại Việt Nam gửi thỉnh nguyện thư lên Ủy ban Điều tra về Giam giữ tùy tiện của Liên hiệp quốc (UNWGAD) trình bày về việc Hà Nội bắt giữ bất hợp pháp, giam giữ kéo dài các nhà hoạt động này và đề nghị cơ quan của Liên hiệp quốc kêu gọi Việt Nam phải phóng thích họ ngay lập tức.

17 người trẻ này bị bắt từ tháng 7 năm 2011, bị cáo buộc vi phạm các điều luật hình sự về ‘hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân’và ‘tuyên truyền chống nhà nước’ sau khi họ tham gia các hoạt động cổ võ cho nhân quyền, công lý, chống lại những sự đàn áp, bất công.

Nguồn: Washington Post, VOA’s Interview