Suy nghĩ về việc kiến tạo sức mạnh dân tộc để dân chủ hóa đất nước

Posted on March 8, 2013

0



Vừa mới xuất hiện, Nguyễn Đắc Kiên có thể được xem như một hiện tượng. Bài viết ngắn gọn của anh thẳng như một mũi lao phóng trúng đích. Rõ ràng, chính xác, cương quyết, không ai có thể hiểu lầm hay diễn giải khác. Nó cũng thể hiện phẩm chất của một con người sáng suốt, rạch ròi, dũng cảm, biết và dám phản kháng. Bài viết như đúc kết ước mong, khát vọng của rất nhiều người mà từ trước đến nay chưa ai có thể diễn đạt rõ ràng hơn.
3C43F63D-4DF4-4F73-BBF6-84809D149789_w640_s
Đây là thế mạnh của một người trẻ tuổi, dù anh đã 30, không còn trẻ lắm. Lịch sử Việt Nam nếu kể từ truyền thuyết Thánh Gióng “lên ba chưa biết nói biết cười” trở thành dũng sĩ phá giặc, đến Trần Quốc Toản 16 tuổi “bóp nát quả cam lúc nào không biết”, cho đến các chàng trai, cô gái 18-20 các giai đoạn sau này, không ít người đã làm những chuyện “kinh thiên động địa” ngay từ khi còn rất trẻ. Tuy nhiên nhìn vào phong trào vận động dân chủ hóa đất nước hiện nay mà phần lớn những người tham gia đều ở độ tuổi trung niên, sắp già hay thậm chí rất già thì Nguyễn Đắc Kiên vẫn còn khá trẻ. Và ở độ tuổi này anh đã có sự chín chắn cần thiết khi tung ra một ngón đòn ngoạn mục cùng với những cách ứng xử, quan điểm được bộc lộ tiếp theo sau đó.

Đề nghị của anh về việc bỏ cụm từ “sát cánh bên nhà báo Nguyễn Đắc Kiên” trong Lời Tuyên Bố của các Công Dân Tự Do là một sự tế nhị, khiêm tốn và khôn ngoan. Các ý kiến tiếp theo trong lá thư ngỏ và bài viết của anh về tha thứ và hòa giải, phản động, chưa kể những gì thể hiện trong tập thơ “Những số không vòng trắng” với cách cảm nhận đau đớn về dân tộc và phận người của một tâm hồn thi sĩ, cho thấy anh đã dành nhiều thời gian suy niệm về những vấn đề lớn của đất nước.

Hầu như ngay lập tức sau khi bài viết của anh được tung ra, một số blogger trẻ đã hình thành Lời Tuyên Bố của các Công Dân Tự Do, dùng ngay chính nội dung bài viết của anh để tập hợp những người ủng hộ. Trong thời gian vài ngày đã có vài ngàn người hưởng ứng. Bản thân tôi cũng đã ký tên vào Lời Tuyên Bố. Có thể nó sẽ theo kịp hoặc vượt qua con số hưởng ứng cũng rất nhanh chóng đối với Kiến nghị sửa đổi hiến pháp 1992 (gọi tắt là Kiến Nghị 72 vì có 72 người ký đầu tiên) cũng mới được tung ra không lâu do các trí thức, văn nghệ sĩ và cựu quan chức chủ xướng.

Lời Tuyên Bố có nội dung mạnh mẽ hơn, người ký vào có thể “gặp nguy hiểm” nhiều hơn, vì nó công khai bác bỏ toàn bộ nền tảng của chế độ chính trị hiện hành và tốc độ gia tăng của số người hưởng ứng cho thấy một khía cạnh mới của tình hình. Ấy là sự chán ngán và thất vọng cùng cực đối với chế độ toàn trị lâu nay và thái độ dứt khoát muốn thay đổi từ cơ bản, gốc rễ. Điều này là một bằng chứng hiển nhiên, một sự mô tả bằng giấy trắng mực đen không ai có thể chối bỏ.

Đây là một hiện tượng bất ngờ, xuất hiện ngay sau ý kiến của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng khi nói về việc góp ý sửa đổi Hiến pháp. Sự hớ hênh hay hoảng hốt (?!) của Tổng bí thư, cùng với sự chỉ đạo tuyên truyền rập khuôn cho toàn hệ thống, là cái cớ, cơ hội ngàn vàng cho sự phản ứng bùng phát. Có thể về sau, khi lịch sử trải qua nhiều đổi thay, người ta sẽ phải nghiền ngẫm trở lại “cú đột phá” này. Nó không giống cách mạng màu, cách mạng nhung hay cách mạng hoa hồng, hoa lài… mà nó là “đặc thù Việt Nam”. Còn quá sớm để nói đến những gì tiếp theo nhưng nhất định sự việc này sẽ trở thành một dấu mốc.

Quan điểm của Nguyễn Đắc Kiên và những người ủng hộ có thể xem là tiên phong nhất trong các quan điểm về vấn đề dân chủ hóa đất nước, nhưng chắc chắn chỉ lực lượng này không thể làm nên sự thay đổi mà cần phải có sức mạnh của toàn dân tộc. Bởi so với các chế độ độc tài toàn trị đã có ở các nước trên thế giới, dù là quân chủ, quân phiệt, phát xít, phân biệt chủng tộc hay cộng sản, thì có lẽ chưa có chế độ toàn trị nào khôn ngoan đáo để và thích ứng nhanh nhạy như chế độ cộng sản Việt Nam. Bên cạnh đó, dân tộc Việt Nam đã trải qua hai cuộc chiến tranh, với tâm lý cầu sinh, cầu an, cam phận, nếu không nói là khiếp nhược và tâm lý hưởng thụ, đã làm cho phong trào dân chủ hóa đất nước gặp vô vàn khó khăn sau gần bốn thập niên từ khi đất nước thống nhất.

Muốn thay đổi chế độ toàn trị này nhất định phải có sức mạnh tiên tiến và tổng hợp của toàn dân tộc, bao gồm tất cả mọi lực lượng, bất kể quá khứ như thế nào, trong hay ngoài nước, nhất là trong nước, phải có sự đoàn kết và thống nhất về mục tiêu chung trước mắt và lâu dài.

Một số lực lượng lâu nay đã từng bước lộ diện: trí thức, văn nghệ sĩ, blogger, sinh viên, đảng viên, nông dân (đặc biệt là dân oan), công nhân, các tôn giáo… Trong từng thành phần mới chỉ có một bộ phận nhỏ tiên phong nhưng cũng đã bộc lộ những khác biệt về quan điểm và bị chia cắt nên chưa tạo nên sức mạnh.

Đặc biệt đối với các đảng viên, họ phải hứng chịu nhiều lời phê phán: nào hưởng thụ đầy đủ mọi quyền lợi rồi, bây giờ về hưu mới nói; nào bản chất cộng sản không thể nào thay đổi, làm gì có người cộng sản chân chính… Có thể những phê phán này đúng trong một chừng mực nào đó nhưng không phải vì thế mà không thấy được vai trò rất tích cực của các đảng viên này trong cuộc đại đoàn kết trên tiến trình dân chủ hóa.

Có “người cộng sản chân chính” hay không chỉ là một cách nói, một vấn đề ngôn từ dù có phân tích chi ly đến cùng. Nếu trong thực tế có những người như thế (do người khác nói hay họ tự nhận), nghĩa là có một số phẩm chất tốt, dù hiểu theo nghĩa phẩm chất con người hay phẩm chất cộng sản, và họ đóng góp cho công cuộc chuyển hóa đất nước thì cớ sao lại không hoan nghênh? Chưa kể ngay đối với những người cộng sản không phải là “cộng sản chân chính” cũng phải có phương cách hóa giải, nếu không, 4 triệu đảng viên cộng sản và hàng chục triệu người liên quan, gắn bó với họ sẽ ở đâu trong tiến trình này? Đặt họ vào vị trí đối địch trong một cuộc nội chiến và khi thắng lợi sẽ tiêu diệt, bỏ tù, hay buộc họ vượt biên… để lại lặp lại cái vòng lẩn quẩn của dân tộc trong mấy chục năm qua?! Chỉ mường tượng ra như vậy để thấy rằng không thể cực đoan một chiều.

Cũng không nên dồn ai vào chân tường bằng thuần lý thuyết, rằng anh phải trả thẻ đảng, phải ăn năn hối hận, phải từ bỏ mọi bổng lộc đang được hưởng mới xứng đáng đứng vào hàng ngũ dân chủ (!). Cần quan niệm như thế nào để đừng làm yếu đi thế lực của dân tộc và tăng thêm sức mạnh cho quyền lực độc tài, khi quyền lực này còn viện tới cả “cái sổ hưu” để củng cố lực lượng. Vả lại ngay đối với những người phê phán, ở trong nước có ai đã và đang không dính líu ít nhiều đến guồng máy toàn trị vì guồng máy này đang bao trùm toàn xã hội? Cho nên tôi rất tán đồng việc Nguyễn Đắc Kiên nói về tha thứ và hòa giải. Theo tôi, trước đó còn cần có sự bao dung, không cực đoan, khắc nghiệt hay hận thù. Bao dung trong quan điểm về những vấn đề lịch sử, bao dung khi xử lý những vấn đề hiện tại và tương lai, bao dung với con người đã từng có lỗi lầm.

Tiến trình dân chủ hóa đất nước không cho phép độc quyền chân lý. Hô hào đa nguyên thì đừng bao giờ nói theo kiểu “ai không theo ta là sai lầm, chống ta”. Về những sự kiện lịch sử đã kết thúc mà vẫn còn tranh cãi, bất đồng, làm sao trong tiến trình mò mẫm tìm đường lại có thể độc quyền chân lý hay kích bác nhau?! Lời Tuyên Bố Công Dân Tự Do phủ định việc sửa chữa Hiến pháp nhưng không phải vì thế mà đối nghịch với Kiến nghị 72 về góp ý sửa đổi Hiến pháp hay các loại ý kiến tìm đường khác. Mỗi cách làm có tác dụng riêng, tập hợp lực lượng riêng và góp phần nâng cao dân trí, đóng góp vào chuyển động chung gây sức ép lên chế độ toàn trị, ngoại trừ những hình thức giả mà mục đích là để củng cố chứ không phải chuyển hóa chế độ này.

Cũng như không nên chỉ lớn tiếng chê trách thanh niên sinh viên hiện nay là ích kỷ, thờ ơ, vô cảm, vô trách nhiệm đối với vận nước. Có thể có tình hình này so với các thế hệ dấn thân trước đây, nhưng thanh niên chính là sản phẩm của xã hội, của chế độ, của truyền thống, của nền giáo dục, trong đó có trách nhiệm của những người đi trước. Thế hệ nào cũng có những anh hùng, những người đi tiên phong và thế hệ trẻ hiện nay cũng đã có những người như thế xuất hiện.

Cuộc dấn thân hôm nay là sự đồng hành của nhiều thế hệ, thế hệ trẻ hiện nay và những thế hệ dấn thân trước đây còn tồn tại, cùng thức tỉnh và hỗ trợ nhau bằng thế mạnh riêng của mình, trong một giai đoạn đầy khó khăn gai góc. Các phẩm chất yêu nước, trong sáng, nồng nhiệt, phản kháng, khao khát tự do dân chủ và hòa bình là phẩm chất tinh hoa của nhiều thế hệ cần được khôi phục và phát huy hơn bao giờ hết để kiến tạo sức mạnh mới của dân tộc trên con đường dân chủ hóa đất nước.


Đà Lạt 3/3/2013

Tiêu Dao Bảo Cự

Nhân dân và Hiến pháp

Vào đầu năm, Quốc hội Việt Nam kêu gọi nhân dân trong nước và người Việt Nam định cư ở nước ngoài đưa ý kiến sửa đổi Hiến pháp 1992.

Có nhiều định nghĩa khác nhau cho Hiến pháp. Ngắn gọn, Hiến pháp được xem là khế ước xã hội giữa nhân dân với nhà nước, qua ba cơ quan quyền lực, hoàn toàn độc lập với nhau: hành pháp, lập pháp và tư pháp. Từ cơ chế này, nhà nước hành xử hiệu quả chức năng duy nhất được giao phó là bảo vệ và phục vụ quyền lợi nhân dân và đất nước của họ.

Hiến pháp Hoa Kỳ năm 1787 đề cập đến Hiến pháp là khế ước xã hội [1].

Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong phần mở đầu Tuyên ngôn Độc lập năm 1945, trích Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của Hoa Kỳ, Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”.

Bàn về quan hệ giữa nhân dân và nhà nước, ông Hồ nói, “Nhân dân có quyền đôn đốc và phê bình Chính phủ. Nếu Chính phủ làm hại dân thì dân có quyền đuổi Chính phủ. Từ Chủ tịch nước đến giao thông viên cũng vậy, nếu không làm được việc cho dân, thì dân không cần đến nữa” [2].

Quan điểm trên của ông Hồ phản ánh khái niệm khế ước xã hội, như trong Hiến pháp Hoa Kỳ.

Trước thời điểm bắt đầu phong trào đóng góp ý kiến, Chủ nhiệm UB Pháp luật QH mạnh dạn tuyên bố: “nhân dân có thể cho ý kiến đối với điều 4 Hiến pháp như với tất cả các nội dung khác trong dự thảo, không có gì cấm kỵ cả” [3].

Đáp ứng kêu gọi của Quốc hội, người Việt Nam trong và ngoài nước tích cực đóng góp ý kiến sửa đổi Hiến pháp, cụ thể là Kiến nghị về sửa đổi Hiến pháp kèm theo một Dự thảo Hiến pháp mới để tham khảo của 72 nhân sĩ, trí thức, Thư nhận định và góp ý sửa đổi Hiến pháp của Hội đồng Giám mục, cùng vô số bài viết, bài phỏng vấn, phản ánh ý kiến cá nhân [4].

Thay vì ủng hộ nhiệt tình đóng góp ý kiến của mọi người, lãnh đạo Đảng lại lên tiếng quy chụp, răn đe quan điểm tách rời Đảng ra khỏi Hiến pháp 2013 [5].

Tại sao một số người quyết tâm gìn giữ vai trò lãnh đạo của Đảng trong Hiến pháp?

Để nắm rõ khiếm khuyết trong Hiến pháp 1992, nhân dân cần đánh giá nhà nước trong việc thực hiện chức năng được nhân dân giao phó.

Sau đây là vắn tắt vài điểm:

1. Về an ninh quốc phòng – Biển Đông:

Biển Đông là cửa ngỏ phát triển và hướng đến tương lai của Việt Nam. Do tham vọng bành trướng, Trung Quốc dùng vũ lực đánh chiếm các đảo, đá của Việt Nam, sách nhiễu, giết hại ngư dân Việt Nam, tạo bất ổn trên Biển Đông cho Việt Nam.

Bất chấp hành động vi phạm nghiêm trọng chủ quyền Việt Nam của Trung Quốc, lãnh đạo Đảng luôn luôn đặt nặng quan hệ với Trung Quốc trên tinh thần “đồng chí, anh em”, không nỗ lực giải quyết tranh chấp với Trung Quốc trên cơ sở luật pháp quốc tế [6].

2. Về kinh tế:

Sau khi đất nước thống nhất, Việt Nam có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế: Bờ biển dài hơn 3.200 km, rừng chiếm 30% diện tích tự nhiên (năm 1975), hơn 50 triệu người (hay 60% dân số năm 2011) thuộc tuổi lao động.

Dù quá trình “Đổi mới” có đổi thay tích cực, sai lầm phát xuất từ tư duy và cơ chế lạc hậu, lỗi thời, dẫn đến nợ nần chồng chất, tài nguyên tàn phá, v.v., khiến kinh tế Việt Nam còn ở một khoảng cách xa so với kinh tế các nước khác trong khu vực [7].

3. Về giáo dục:

Giáo dục là nền tảng của xã hội, là yếu tố quan trọng nhất của con người. Với truyền thống hiếu học cổ truyền, với 60% dân số dưới 30 tuổi, Việt Nam có thừa điều kiện để xây dựng một nền giáo dục hiện đại, đủ sức cạnh tranh trên thế giới. Tuy nhiên, thực trạng giáo dục của đất nước cho thấy một hình ảnh trái ngược [8].

Còn rất nhiều vấn đề để phân tích nhưng phạm vi giới hạn của bài không cho phép.

Trong khi đại đa số nhân dân phải đối diện với khó khăn và tiêu cực nghiêm trọng trong các lãnh vực: y tế, giao thông, luật pháp, kinh tế, giáo dục, văn hoá, đạo đức xã hội, v.v., một bộ phận không nhỏ trong Đảng và nhà nước được hưởng đặc quyền, đặc lợi, dù không làm đúng chức năng được nhân dân giao phó, dù gây thiệt hại to lớn cho đất nước, như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng công nhận:

“Nhưng sự đời nó không đơn giản thế. Cứ nói cùng là đảng viên cả, cùng là Ủy viên trung ương, Bộ Chính trị cả thì phải tin các đồng chí ấy chứ. Nhưng khổ là bên ấy quá nhiều việc, chưa nói là tâm lý ăn cây nào rào cây ấy, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ hay không. Anh nào ra cái đề án cũng phải cố gắng bảo vệ cho mình. Thế là không có người thẩm định, không có người kiểm tra nên mới dẫn đến những cái sai như vừa rồi…

Cha ông ta có câu hay lắm về con người: “Miếng ăn là miếng tồi tàn/ Mất ăn một miếng thì lộn gan lên đầu”. Chả bao giờ thấy khuyết điểm của mình, chỉ thấy ưu điểm, thích ca tụng, vuốt ve. Cái khó là thế. Đụng đến lợi ích là phản ứng, nhất là khi lợi ích nhóm đã móc ngoặc với nhau thành đường dây rồi thì vô cùng phức tạp” [9].

“Tâm lý ăn cây nào rào cây ấy, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ” là câu trả lời cho câu hỏi “Tại sao một số người quyết tâm gìn giữ vai trò lãnh đạo của Đảng trong Hiến pháp?”.

“Tâm lý ăn cây nào rào cây ấy, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ” cũng là câu trả lời cho câu hỏi: Tại sao nhân dân Việt Nam vốn cần cù, sáng tạo, thông minh, đất nước Việt Nam vốn được thiên nhiên ưu đãi, rừng vàng, biển bạc, nhưng gần 40 năm sau khi hoà bình và thống nhất, Việt Nam vẫn không thể ngẩng cao đầu, sánh bước, ngang vai với bạn bè thế giới?

Để là khế ước xã hội giữa nhân dân và nhà nước, Hiến pháp có nguyên tắc chủ đạo: Trong Hiến pháp, không một chủ thuyết, đảng phái, tổ chức, hay tôn giáo nào được cho phép có vai trò nổi bật hơn một chủ thuyết, đảng phái, tổ chức, hay tôn giáo nào khác.

Hơn 60 năm trước, Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng tuyên bố, Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng” và nhấn mạnh Nếu Chính phủ làm hại dân thì dân có quyền đuổi Chính phủ.”

Để phản bác ý kiến khác biệt trong sửa đổi Hiến pháp, Đảng cho rằng vai trò lãnh đạo của Đảng đến từ công lao qua hai cuộc kháng chiến và thực hiện Đổi mới.

Trong thực tế, Đảng tước đoạt quyền đuổi “chính phủ làm hại dân” của nhân dân; Đảng tự xem đất nước là của Đảng, thể hiện rõ qua Hội nghị Trung ương 6 cuối năm qua.

Không ai trong lãnh đạo Đảng ngày nay có công lao với Đảng và chịu nhiều mất mát trong chiến tranh như nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt.

Năm 2007, ông Kiệt nói, Tổ quốc là của mình, dân tộc là của mình, quốc gia là của mình, Việt Nam là của mình, chứ không phải là của riêng của người cộng sản hay của bất cứ tôn giáo hay phe phái nào cả [10].

Dựa trên nguyên tắc chủ đạo xây dựng Hiến pháp, người viết đề nghị hai điểm chính:

1. Hiến pháp mới không đề cập đến vai trò của bất cứ chủ thuyết, đảng phái, tổ chức, hay tôn giáo nào.

2. Người Việt Nam trong và ngoài nước tiếp tục tích cực tham gia đóng góp ý kiến, xây dựng Hiến pháp mới trên cơ sở nó là khế ước xã hội giữa nhân dân với nhà nước, qua ba cơ quan quyền lực, hoàn toàn độc lập với nhau.

Trong điểm (2), nhà nước tạo mọi điều kiện dễ dàng để các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thanh niên, sinh viên, học sinh – người lãnh đạo tương lai của đất nước, đóng góp ý kiến qua những buổi thảo luận và đúc kết ý kiến công khai ở các trường đại học, các trung tâm thanh niên ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn, v.v. Họ có thể sử dụng Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 do Quốc hội đưa ra và Kiến nghị về sửa đổi Hiến pháp kèm theo một Dự thảo Hiến pháp mới để tham khảo của 72 nhân sĩ, trí thức, trong thảo luận [11].

Hai đề nghị như trên dứt khoát sẽ gặp chống đối quyết liệt từ bộ phận không nhỏ trong Đảng, trong nhà nước, đang hưởng đặc quyền, đặc lợi, như Tổng Bí thư Đảng nói, Đụng đến lợi ích là phản ứng, nhất là khi lợi ích nhóm đã móc ngoặc với nhau thành đường dây rồi thì vô cùng phức tạp”.

Do đó, đối tượng của hai đề nghị là nhân dân trong nước, kể cả hơn ba triệu đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Hiến pháp mới phải được xây dựng để nó vẫn có giá trị, vẫn thích ứng 100, 200 năm sau; Hiến pháp mới phải được xây dựng để nó xứng đáng với hy sinh xương máu của bao thế hệ cha ông, xứng đáng với trào lưu dân chủ và tiến bộ của thời đại.

Việt Nam đang vào khúc quanh lịch sử.

Hơn bao giờ hết, đất nước chờ đợi hành động xuất phát từ trái tim mỗi người con.

Chú thích:

1. http://www.archives.gov/exhibits/charters/constitution_transcript.html

2. http://www.baomoi.com/Home/XaHoi/tuanvietnam.vietnamnet.vn/Quyen-duoi-day-to-cua-dan/7604823.epi

3. http://vietnamnet.vn/vn/chinh-tri/103205/khong-co-cam-ky-khi-gop-y-sua-hien-phap.html

4. http://boxitvn.blogspot.com/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html

http://hdgmvietnam.org/thu-cua-hoi-dong-giam-muc-viet-nam-nhan-dinh-va-gop-y-sua-doi-hien-phap/4750.116.3.aspx#.UTBIN4KBuv4.facebook

5. http://hienphap.net/2013/02/26/tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-noi-ve-gop-y-sua-doi-hien-phap-vtv1/

http://giaoduc.net.vn/Xa-hoi/Ngan-chan-viec-loi-dung-gop-y-du-thao-Hien-phap-de-chong-chinh-quyen/280111.gd

6. http://phapluattp.vn/2012102412497844p0c1013/khong-de-bien-dong-anh-huong-quan-he-viettrung.htm

7. http://hoitrongrung.gov.vn/chi-tiet/154-10-tai-nguyen-rung-viet-nam.html

http://dantri.com.vn/nghe-nghiep/viet-nam-co-tren-50-trieu-nguoi-trong-do-tuoi-lao-dong-553620.htm

http://sgtt.vn/Thoi-su/172570/Vinashin-Vinalines-truoc-khi-do-vo-van-xep-loai-A.html

http://nld.com.vn/2012033107222749p0c1010/giat-minh-voi-thu-nhap-cua-nguoi-viet-nam-so-voi-khu-vuc.htm

Huy Đức, “Bên thắng cuộc”, 2 tập, 2013

8. http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-24h/GS-Hoang-Tuy-Giao-duc-cua-ta-dang-lac-dieu-voi-the-gioi-van-minh/231851.gd

http://laodong.com.vn/Xa-hoi/Bon-trong-benh-cua-nen-giao-duc-Viet-Nam/88576.bld

9. http://tuoitre.vn/chinh-tri-xa-hoi/523033/toan-dan-dang-ban-viec-nuoc.html

10. http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/story/2007/04/070427_vo_van_kiet.shtml

11. http://www.nhandan.com.vn/cmlink/nhandandientu/thoisu/chinh-tri/gopyhp/d-th-o-hi-n-phap-n-c-c-ng-hoa-x-h-i-ch-ngh-a-vi-t-nam-n-m-1992-s-a-i-n-m-2013-1.385106

http://boxitvn.blogspot.com/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html

Thái Văn Cầu